هفت‌تیرِ کوچکِ پدربزرگ: درباره‌ی فیلم «ال کامینو: فیلم برکینگ بد»

سرانجام «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» (El Camino:A Breaking Bad Movie) یک از موردانتظارترین فیلم‌های کمپانی نت‌فلیکس طی روزهای اخیر منتشر شد و انتظار هواداران «برکینگ بد» برای دیدن فیلمی که قرار بود پایان‌بخش سرنوشت سریال «برکینگ بد» باشد، به پایان رسید.

وینس گیلیان خالقِ برکینگ بد، در همان ایام پخش قسمت پایانی سریال، از ساخت یک فیلم بر پایه‌ی سریال محبوب خود خبر داده بود، اما تولید فیلم با سخت‌گیری و وسواس او چند سالی به تاخیر افتاد. در «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» آرون پال در نقش جسی پینکمن، قهرمان اصلی فیلم است و فیلم به ادامه سرنوشت او بعد از قسمت پایانی سریال می‌پردازد.

«ال کامینو: فیلم برکینگ بد» پر از ارجاعات به سریال «برکینگ بد» است و جدای از کاراکتر جسی پینکمن در مقام قهرمان اصلی فیلم، بیش از ده تن از شخصیت‌های ریز و درشت سریال، در فیلم گیلیان مجددا حضور پیدا کرده‌اند. حضور رابرت فارستر در نقش اد گالبریث، یکی از وجوه دریغ‌آمیز «ال کامینو»ست. فارستر که او را با آثار درخشانی چون «جکی براون»، «مالهالند درایو» و «نوادگان» به یاد می‌آوریم، دقیقا در صبح روزی که «ال کامینو» روی شبکه‌ی نت‌فلیکس عرضه شد، دار فانی را وداع گفت.

در ادامه نگاهی داریم به «ال کامینو: فیلم برکینگ بد»، نئووسترنِ آقای وینس گیلیان که بعد از استقبال اولیه‌ی طرفداران پرشور و پرشمار «برکینگ بد»، حالا رفته‌رفته در حال مواجهه با واکنش‌های منطقی‌تری‌ست. با آرادمگ همراه باشید.

ال کامینو و هفت‌تیر پدربزرگ

داستان «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» از جایی شروع می‌شود که سریال «برکینگ بد» تمام شده بود. جسی پینکمن موفق می‌شود از دست دار و دسته‌ی جک فرار کند و حالا پریشان و دیوانه‌وار سوار بر «ال ‌کامینو» در جستجوی یک پناهگاه است.

جسی به دو دوستش «اسکینی» و «بجر» پناه می‌برد. اسکینی و بجر در حالی که از طریق اخبار تلویزیون متوجه پی‌گیری همه‌جانبه پلیس برای دستگیری جسی شده‌اند، به وضع آشفته‌ی او می‌رسند و به او کمک می‌کنند تا با تغییر اتومبیل به فرارش از دست نیروهای پلیس ادامه دهد.

در ادامه خطر لو رفتن قصه وجود دارد.

جسی قصد دارد با حضور در خانه‌ی مهر و موم شده‌ی «تاد»، پول‌های نقد او را که در خانه‌اش مخفی مانده بدزد. جسی موفق می‌شود وارد خانه‌ی تاد شده و در یک جستجوی طولانی و طاقت‌فرسا، جای پول‌ها را پیدا کند. در این میان «نیل» و «کیسی» که خود را به شکل ماموران پلیس درآورده‌اند وارد خانه تاد شده و با جسی مواجه می‌شوند. جسی بعد از آنکه خود را تسلیم نیل و کیسی می‌کند متوجه می‌شود آنها مامور پلیس واقعی نیستند. جسی و نیل با هم بر سر اینکه جسی جای پول‌ها را نشان دهد و سهم خود را از پول‌ها بردارد به توافق می‌رسند.

جسی با سهم خود از پول‌ها قصد دارد تا خود را به اد کالبریث برساند تا بتواند از طریق او از مرز بگریزد. اد در مواجهه با جسی ابتدا هویت خود را انکار می‌کند و بعد پول جسی- که به او بدهی قبلی نیز دارد- را برای انجام این کار کافی نمی‌داند. جسی مجبور می‌شود برای تامین پول موردنظر اد – که تنها ۱۸۰۰ دلار برای نرخ موردنظر و مقطوع او کم دارد- نزد نیل برگردد.

نیل صحبت جسی مبنی بر دریاقت تنها ۱۸۰۰ دلار را جدی نمی‌گیرد و او را دعوت به دوئل می‌کند. دوئل میان نیل و جسی به مرک نیل و بعد کیسی منجر شده و جسی با پول نیل نزد اد برمی‌گردد.

اد در ادامه با اصرار و سرسختی جسی قبول می‌کند تا در ازای دریافت پول- و بدهی قبلی جسی- او را فراری دهد. در نهایت جسی با کمک اد خود را به آلاسکا می‌رساند، تا بتواند در یک محیط بکر و جدید شروعی تازه در زندگی‌اش را آغاز کند.

فیلمِ برکینگ بد برای مخاطب برکینگ بد

اولین چیزی که در مواجهه با اثری چون «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» مورد پرسش است این است که آیا فیلم می‌تواند مستقل از سریال اصلی، روی پای خودش بایستد یا خیر. خود وینس گیلیان با صراحت در این مورد گفته است: «از این فیلم، تنها هواداران برکینگ بد لذت خواهند برد و برای کسانی که آن سریال را تماشا نکرده‌اند لذت بخش نخواهد بود.»

صحبت گیلیان کاملا صریح و راه‌گشاست. با این‌ حال مشخص نیست چرا بعضی از منتقدان قصد دارند فیلم را اثری مستقل از سریال مادر خود جلوه دهند! واقعیت این است که «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» همان چیزی‌ست که عنوان آن نیز بر آن تاکید دارد. «فیلمِ برکینگ بد» چیزی‌ست که نمی‌توان از عنوان فیلم گیلیان حذف کرد و نمی‌توان با «ال کامینو» فارغ و بی‌خبر از اطلاعات و ارجاعات ریز و درشت سرشار به سریال مرجعش، مواجه شد.

صحبت از «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» بدونِ اتصال به سریال «برکینگ بد» حتی در مقام یک اکشن نئووسترنِ متوسط نیز با اما و اگر همراه است. بیننده فیلم اگر سریال «برکینگ بد» را ندیده باشد بدون اطلاع از اطلاعات و جزئیات داستان و روابط بین آدم‌ها و شخصیت‌پردازی کاراکتر اصلی فیلم دچار تجربه‌ای نارس و ناتمام خواهد شد و بسیاری از تقابل‌ها و لحظات دراماتیک فیلم و حالات درونی کاراکتر جسی را درک نخواهد کرد. پس به عنوان کسی که سریال «برکینگ بد» را ندیده‌اید به چشم یک نئووسترنِ خوش‌ساخت-که امتیاز بالایی را هم از وب‌سایت‌های سینمایی دریافت کرده‌ است- نگاه نکنید. «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» چنانکه عنوانش نیز مبین آن است، اثری مستقل از سریال «برکینگ بد» نیست. اگر خیلی علاقه‌مند به دیدن فیلم و لذت بردن از آن هستید بهتر است اول خود سریال «برکینگ بد» را ببینید و بعد به تماشای «ال کامینو» بنشینید.

چند اپیزود کوتاه در یک فیلم بلند

مسئله وابستگی «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» به سریالِ مرجعش بیش از پیش بحثِ پرتکرار دوران اخیر، پیرامون تاثیر پُردامنه سریال‌ها و روایات تلویزیونی را بر دنیای سینما به رخ می‌کشد. در این میان، طرح این سوال که این تاثیر غیرقابل‌کتمان بر لااقل جریان اصلی سینمای عامه‌پسندِ جهان تا کجا ادامه خواهد داشت ضروری به نظر می‌رسد. اگر در سریال‌های تلویزیونی و بخش عمده‌ای از سینمای عامه‌پسند جهان، دنباله‌دار بودن یک اثر نمایشی – به واسطه استقبال و رضایت تماشاگر عام- امری پذیرفته و مرسوم شده است، این میزان از «تجاری» شدن و دنباله‌روی تماشاگر بودن برای جلب رضایتش، چه بر سر سینمای روشنفکرانه‌تر می‌آورد؟

بنظر می‌رسد اخطار فیلمسازانی نظیر ایناریتو مبنی بر تاثیر مخرب سریال‌ها بر فیلم‌های سینمایی امری قابل تامل و جدی است. چرا که که گویی دیگر تنها این سینمای عامه پسند و جریان اصلی نیست که مدل روایی سریال‌ها را سرلوحه خلق آثار خود قرار داده است. دامنه تاثیر روایات سریالی نفوذ خود را بر آثار دیگر نیز دیکته می‌کند.

از نظرگاهی دیگر اما «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» برخلاف سریال، صاحب پیرنگی کاملا قابل‌پیش‌بینی و فرموله‌شده است. فیلم ابتدا گویا زمانی حدود سه ساعت داشته اما در نهایت با رضایت گیلیان یک ساعت از فیلم حذف می‌شود. به نظر می‌رسد گیلیان در خلق روایتی سینمایی- به معنی روایتی در قالب یک فیلم کامل وتمام- دچار مشکل بوده است. چنانکه در فیلم حاضر نیز خیلی از فصل‌ها را می‌توان حذف کرد و تغییر شگرفی در کل روایت فیلم احساس نکرد. اگر ماجرای نافرجام اوراق کردن ال‌کامینو را از فیلم حذف کنیم چه اتفاقی می‌افتد؟ فصل پیدا کردن پول‌ها در خانه‌ی تاد چرا باید انقدر طولانی و مفصل برگزار شود؟ ضرورتی دارد تا قبل از یک‌سوم پایانی فیلم آنقدر به گذشته سر بزنیم؟ مخصوصا وقتی فیلمساز جای پایش را آنطور بر دوش مخاطبان پروپاقرص سریالش سفت کرده است؟

قهرمانان شهامت و خیره‌سری

اما کلیدواژه‌ی «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» همچون سریال برکینگ بد، «شهامت» است. شهامتِ آدمی برای رویارویی با خود و ترس‌های خود. اگر در سریال «برکینگ بد» والتر وایت در مقام قهرمان اصلی سریال، معلم شیمی یک دبیرستان دولتی بود که عصرها در کارواش کار می‌کرد و ناگهان در آستانه‌ی گذر از میان‌سالی درمی‌یافت که با ابتلا به سرطان چیزی برای از دست دادن ندارد، و همه هم و غمش را صرفِ ساختن آینده‌ای خوب برای خانواده‌اش می‌کرد و در این راه حاضر می‌شد دست به هر کاری بزند و پوسته‌ی ظاهری محافظه‌کار و ترسوی خود را بشکند، در «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» نیز جسی پینکمن تنهای تنها و تا سرحدِ مرگ تحقیرشده، درمی‌یابد که حالا برای نجات زندگی خود ناگزیر است که دست به هر خطری بزند.

یکی از نکات جالب در سریال «برکینگ بد»، رابطه‌ی دو شخصیت اصلی سریال، والتر و جسی بود. اگر در آنجا والتر شخصیت اصلی‌تر سریال بود اما همزمان در مواقعی – در مقام معلم سابق دبیرستان و حالا استاد جسی در ساخت مواد مخدر- حکم راهنما و مرشد او را داشت، در «ال کامینو» جسی لااقل تا قبل از ملاقات با اد فاقد یک راه‌بلد و مرشد است.

والتر در «برکینگ بد» مرشدِ فرزانه‌ای بود که بطرزی طعنه‌آمیز خودش در حال طی و طریقی شخصی ودرعین‌حال جانکاه بود. جالب است که در «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» نیز این سلسله‌مراتب قهرمان بودن در شهامت داشتن و نترس بودن بنحوی دیگر رعایت می‌شود. «اسکینی» و «بجر» بچشم یک قهرمان به جسی نگاه می‌کنند و در راه تجهیز او از هیچ چیزی فروگذار نمی‌کنند. اسکینی بعد از آنکه کلاهش را به جسی می‌دهد مستقیما او را قهرمان زندگی خود می‌خواند.در این میان نوع برخورد نیل با جسی نیز – که با تحسین تلویحی او همراه است- پازل قهرمان‌پردازی گیلیان از کاراکتر جسی پینکمن را تکمیل می‌کند.

رستگاری در آلاسکا

وینس گیلیان در «ال کامینو: فیلم برکینگ بد» جسی پینکمن را همچون یک وسترنر تک‌افتاده وارد یک مخمصه و دردسر همه‎‌جانبه می‌کند تا فضا را برای خلق یک رویارویی کلاسیک آماده کند. جسی در مقام قهرمان فیلم، یک از «از گور برخاسته» است. یک قهرمان از مرگ‌برگشته که ویران شده و منهدم است. او برای سفری که بدان پا گذاشته همچون اسطوره‌های کهن باید یک آیین را پشت سر گذاشته و پاس بدارد. او ناچار است به گذشته‌ی خود، به دوستانش و حتی به کودکی‌اش برگردد. جسی در پایان فیلم به خانه‌ی کودکی خود برمی‌گردد تا سلاحِ مضحک- اما به وقتش راه‌گشا و کارراه‌اندازِ- پدربزرگ را همچون یک شئ جادویی دوباره کشف کند. گیلیان حتی یک صحنه‌ی دوئل برای قهرمان فیلمش تدارک می‌بیند تا جسی با غلبه بر دشمنانش موفق شود به سفر قهرمانانه‌اش ادامه دهد.

در این میان کاراکتر «اد» بناست تا راهنما و مرشدِ جسی در راه رسیدن به آرامش و آغاز یک زندگی جدید باشد. اگر پیش‌تر والتر به جسی گفته بود که خیلی خوش‌شانس است که خیلی زود این فرصت را یافته تا کاری بزرگ و ویژه در زندگی‌اش کند، حالا نیز اد، شانسِ آغاز یک زندگی تازه را شانس بزرگ زندگی جسی می‌داند. تولد دوباره‌ای که شاید برای هر کسی اتفاق نیفتد.

در پایان جسی در راه آلاسکا، محبوبش جین را در کنار خود می‌بیند تا در یک صحنه سانتی‌مانتال تمام و کمال جین به قهرمان ما نهیب بزند که سپردن زندگی و روند آن به دست تقدیر اشتباه است و به قهرمان ما باید بیاموزد که مسئولیت رفتار و اعمال زندگی خود را به عهده بگیرد و شهامت انتخاب کردن داشته باشد. و جسی در جاده‌ای زمستانی تنها و گویی تطهیرشده با هویتی جدید دور و دورتر می‌شود تا لااقل مخاطب ثابتِ برکینگ بدی از این سفر پایانیِ نچندان ضروری راضی و خشنود باشد!