درباره نمایش «پِپ»

درباره نمایش پپ

سعید و صدرالله روی صندلی ­هایشان نشسته ­اند و جلوی چشم مخاطب یکدیگر را به چالش کشیده و سعی می ­کنند با هم حرف بزنند.

این کل اتفاقی است که در نمایش «پپ» به کارگردانی «اسماعیل کمالی دهقان» می ­افتد. این نمایش با اجرای «سعید آقاخانی» و «صدرالله آقاخانی» و با همراهی «اسماعیل کمالی مقدم» در سالن اصلی تالار مولوی به روی صحنه رفته. کمالی مقدم پیش از اجرای این نمایش، در نمایش «خیانت به پینتر» در همین سالن، در کسوت بازیگر حضور داشته و بلافاصله پس از آن نمایش خود را به صحنه آورده است.

نمایش پپ

در توضیحات پپ نوشته شده که زمان آن بین ۱ تا ۶۰ دقیقه است و در شبکه های مجازی به جای گذاشتن تبلیغات این نمایش، از علاقه مندان خواسته شده بود عکسی از خودشان را به همراه پدرشان منتشر کنند. پوستر نمایش نیز در ساده ترین و خالی ترین حالت ممکن طراحی شده است. مقدمات غیر مرسوم پپ، مخاطب را با این ذهنیت رو به رو می کند که قرار است با نمایشی متفاوت مواجه شود. ذهنیتی که کاملا درست بوده و مخاطب با دیدن این نمایش به تجربه ای نو در تئاتر می رسد. با وارد شدن به سالن مولوی نیز، کارگردان از مخاطبان می ­خواهد بی توجه به شماره صندلی­ شان هر جا را که مناسب می ­دانند بنشیند. او سپس از دو بازیگرش، سعید و صدرالله می ­خواهد روی صندلی­ هایشان نشسته، در رابطه با موضوعی دیالوگ گفته و سعی کنند با هم ارتباط برقرار نمایند.

نمایش پپ

پپ را می­ توان رئالیستی ­ترین نمایشی دید که در سالن ­های کشور در حال اجرا است. سعید و صدرالله دو اجراگر این نمایش، واقعا پدر و پسر هستند. سعید مهندسی مکانیک خوانده و ترم هفتم انصراف داده است. پس از آن به هنر و رشته تئاتر روی آورده. او برای پایان ­نامه دوره کارشناسی ­اش تصمیم می­ گیرد نمایشی را با همراهی پدرش، صدرالله، به روی صحنه بیاورد و «اسماعیل کمالی» نیز به عنوان کارگردان، مسئولیت هدایت کردن گفتگوها از بیرون صحنه را برعهده می گیرد. نمایش پس از تک اجرای پایان­ نامه، یک اجرا نیز در جشنواره تئاتر دانشگاهی داشته و سپس برای اجرای عموم معرفی شده است.

نمایش پپ

پپ را می توان به نوعی نمایش مستند نیز دانست چرا که اتفاقات روی صحنه و همه روایت های آن واقعی است. این نمایش نشانه هایی از تئاتر درمانی را نیز در خود دارد. هرچند به گفته سعید آقاخانی، پپ قصد تراپی نداشته و مستند نیز محسوب نمی شود. هدف از این نمایش را می توان تلاش برای برقراری ارتباط بین یک پدر و پسر دانست. پدر و پسری که تفاوت­های زیادی با هم دارند، اما هر دو حاضر شده ­اند صحنه تئاتر را به عنوان مکانی برای گفتگو برگزینند.

به صحنه آوردن لحظه های خصوصی زندگی حتی در دیالوگ کار دشواری است و این را می توان مهم ترین ریسک این نمایش دانست. سعید و صدرالله مانند تمامی پدرها و پسرها رازهایی دارند که به روی صحنه می ­آید، دیالوگ­ های هر دو، مستقیما شخصیت و زندگی واقعیِ طرف مقابل را نشانه می ­گیرد و هر دو برای این شیوه اجرا نیاز به قدرت بداهه­ پردازی قوی دارند. جسارت به صحنه آوردن بخشی از زندگی واقعی کاراکترها و انتخاب این شیوه اجرا را می توان ویژگی مهمی در پپ دانست.

نمایش پپ

تئاتر نامیدن نمایش پپ کار دشواری است؛ چراکه گروه اجرا همه عناصر مرسوم تئاتر را از این نمایش گرفته است. از جمله این عناصر می­ توان به متن، طراحی صحنه، دکور و آکسسوار، طراحی لباس، طراحی نور، موسیقی و حتی میزانسن اشاره کرد. حذف این عناصر اما نه تنها به پپ صدمه نزده، بلکه گویی بدون این ظواهر، بیشتر توانسته است با مخاطب ارتباط برقرار کند. در ابتدای اجرا، کارگردان از تماشاگران می خواهد اگر در هنگامه ی نمایش سوالی از اجراگران دارند از او بپرسند و او این درخواستِ آنها را به اجراگران منتقل خواهد کرد. این موضوع علاوه بر اینکه از همهمه و به هر جهتی رفتنِ نمایش جلوگیری می کند، باعث ایجاد صمیمیتی مضاعف بین مخاطب و اجراگران می شود. استفاده از این روش تعامل با مخاطب، نمایش را دستخوش تغییرات بیشتری نیز قرار می دهد. کارگردان گفته ی مخاطبان را به اجراگران منتقل می کند و آنها مطابق آن موضوع، صحبت شان را به سویی دیگر می چرخانند. پس اجراگران باید بداهه پردازانی قوی باشند که در لحظه هم با یکدیگر حرف زده و هم سعی کنند این دیالوگ ها را جذاب بیان نمایند تا مخاطب را نیز جذب کنند؛ دیالوگ هایی که از بطن زندگی شخصی شان می آید.

نمایش پپ

اجراگران پپ از دیگر نقاط قوت آن در جذب مخاطب است. این پدر و پسر به خوبی خود را بر روی صحنه آورده اند و نگران قضاوت های بعد از نمایش نیستند. صدرالله که برای اولین بار صحنه تئاتر را تجربه کرده است از بداهه پردازی قوی ای برخوردار بوده و با افزودن چاشنی طنز به کلامش تاثیر بسیاری در جذب مخاطب دارد. نمایش شاید چالش های یک رابطه را به تصویر بکشد، اما به همان میزان هم با طنازی صدرالله، مخاطب لذت برده و با لبی خندان اما متفکر سالن را ترک می کند.

با گذشت چند شب از اجرای این نمایش، اتفاقی نادر نیز در آن رخ داده و این اتفاق اضافه شدن کاراکتری جدید به نمایشی در حال اجرای عموم است. در برخی از شب ­های اجرا، اسماعیل کمالی نیز به همراه پدرش به اجرا اضافه شده و با دو اجراگر دیگر، نمایش را به همان شیوه پیش می ­برند. این اتفاق نشان دهنده ظرفیت پپ برای کامل شدن و اضافه شدن پدرها، پسرها و شخصیت های دیگری به نمایش است. گویی تمام تماشاگرانی که در سالن حضور دارند می ­توانند به همراه والدین ­شان، بخشی از این اجرا باشند. این ویژگی به کامل شدن دایره ناکامل این نمایش کمک کرده و آن را از ورطه به تکرار افتادن نیز نجات داده است.

نمایش پپ

پپ نمایشی است که هر شب اجرای آن با شب دیگر تفاوت دارد. گویی سریالی است که هر قسمتش مجزا از کل مجموعه بوده و به همان میزان به آن ارتباط دارد و از کلیت ماجرا بهره می برد. پپ از جمله نمایش هایی است که برای فهمیدن بیشتر مسیر و خط روایتش نیاز به بیش از یک بار دیدن دارد. تغییر و انعطاف پذیری بیش از حد نمایش نیز این امکان را به وجود آورده که مخاطب ثابت داشته باشد؛ مخاطبی که هر شب اجرا را ببیند و با تجربه ای تازه سالن را ترک کند.

نمایش پپ

پپ یکی از مهم ترین و پایه ای ترین و البته چالش برانگیز ترین روابط زندگی را نشانه گرفته است. دیدن رابطه ی پدر و پسر روی صحنه، بی شک مخاطب را فارغ از هر جنسیتی به سوی رابطه خود و والدینش و برعکس رابطه ی او و فرزندانش سوق داده و تلنگری می شود برای بازنگری در این رابطه ی مهم. پپ نمایشی است که فضای تماما رئال اجراگرانش می ­تواند تجربه ­ای نو را به مخاطب عرضه کرده و به او یادآوری کند که گاهی حرف زدن با عزیزترین آدم ­های زندگی همین ­قدر سخت می ­شود و نیاز به ساعت­ ها تمرین، تلاش و تکرار دارد.

سمانه استاد
کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش از دانشگاه هنر تهران