پرونده نمایش «اسکرین شات» (بخش اول – مصاحبه با کارگردان)

 

«اسکرین شات» نمایشی به نویسندگی و کارگردانی «ندا قربانیان» است که این روزها در تالار قشقاییِ مجموعه تئاترشهر به صحنه رفته. قربانیان که پیش از این، نمایش های «چرا نازی پرواز کرد» و «ساده با تو با یک ترانه» را روی صحنه برده، در اثر جدید خود به دنیای دوستانه دو خانواده سر زده که کم کم روابط پنهانی شان آشکار می شود. دنیایی که بر اساس دروغ ساخته شده و در نهایت تمام این خانه ی دروغین فرو می ریزد.

این نمایش را بهانه کرده و با نویسنده، کارگردان و طراح صحنه آن، «ندا قربانیان» به گفتگو نشسته ایم.

ندا قربانیان (نویسنده و کارگردان نمایش «اسکرین شات»)

– متن ایده ای جذاب داشته و به خوبی مخاطب را با خود همراه می کند. در مورد ایده متن و زنانگی جاری در نمایش صحبت کنید.

– ایده ی متن کلاژی است از اتفاقاتی که روزمره در اطراف مان می بینیم. اتفاقاتی که بر اثر تکرار برایمان عادی شده اند، مانند دروغ و فریبکاری، خیانت و ریا. متن این اتفاقات را از جامعه امروز گرفته و آنها در قالب نمایش به تصویر کشیده است.

– داستان نمایش در شهر مشهد اتفاق می افتد. چرا این شهر را برای بستر این اتفاقات انتخاب کردید؟

– دلیل اینکه مشهد مقدس بستر اتفاقات نمایش قرار گرفته، نشان دادن سوءاستفاده ای است که آدم های امروز از نام های مقدس می کنند. قسم های دروغی که به وفور گفته شده و دروغ هایی که مدام شنیده می شود. در این نمایش، نوید در حرم دختری را که دوست ندارد عقد می کند و دیگر اتفاقاتی از این دست. در اسکرین شات دروغ زیاد می شنویم و همین دروغ ها زندگی افراد را از هم می پاشاند. اگر قرار بود لوکشین از مشهد به شهر دیگری تغییر کند این بخش نمایش را از دست می دادیم.

– با توجه به حضور نمایش اسکرین شات در جشنواره تئاتر رضوی، برگزیده شدن و کسب شش جایزه اصلی این جشنواره، آیا این نمایش بستری مذهبی دارد؟

خیر، مشهد فقط لوکیشن نمایش بوده و محلی است برای وقوع اتفاقات و اسکرین شات در مورد موضوعات مذهبی صحبت نمی کند.

– در نمایش، سه زن وجود دارند که دو نفر از آنها، زنانی در آستانه ی میانسالی هستند. شما با ترسیم این دو نفر و بررسی مشکلات آنها، زنانگی را در نمایش جاری کرده اید. آیا عمدی در تزریق این حس زنانه در کار بود یا خیر؟

– دوست داشتم در مورد معضلات زنان بنویسم و به این خاطر که زن هستم، خواهی نخواهی، قصه زنانه شده و به سمت مشکلاتی کشیده شده است که زنان با آنها دست و پنجه نرم می کنند. شخصیت های اصلی این قصه زن هستند. زنانی که در برخی موقعیت ها اشتباهات بزرگی مرتکب شده و این اشتباهات به سقوط شان می انجامد.

– در اسکرین شات، شما جسورانه به بیان موضوعاتی در مورد زنان پرداختید که معمولا کمتر به آن اشاره می شود. اینکه یک زن در هر سنی نیاز به مهر و محبت مردانه دارد، حتی اگر مادری پسری هجده ساله باشد.

– در جامعه ما هنوز به زنان مطلقه، بیوه یا کسانی که دو بار ازدواج کرده اند به چشمی ناخوشایند نگاه می شود. فراموش کرده ایم که این زنان نیاز دارند کسانی آنها را دوست بدارند و وقتی دوست داشته می شوند، حال و احوالشان خوب است. هر دو شخصیت این قصه در سن پایین ازدواج کرده اند؛ ازدواج هایی ناموفق که به شکست منجر شده. آنها در موقعیتی هستند که دوست دارند دیده شوند و مورد توجه قرار گیرند؛ چراکه این توجه باعث شادی شان می شود. حتی لباس پوشیدن این دو نیز متناسب با سن شان نبوده و سعی می کنند با رفتارهای این چنینی و با هر دستاویزی از تنهایی فرار کنند. در نهایت همین رفتارها منجر به سقوط شان می شود.

– بازی های نمایش یکی از نکات مثبت این اجرا محسوب می شود. همه بازیگران هم اندازه ی هم ظاهر شده و هیچ کدام بر دیگری برتری نمی یابد. این بازی های یکدست چطور در نمایش شکل گرفت؟

– مهم ترین نکته ای که از بازیگران خواستم این بود که بدون غلو و کاملا رئال بازی کنند. بسیاری از بازی های این نمایش درونی است و از درشت نمایی روی صحنه خودداری شده زیرا متن نمایش کاملا رئال بوده و درشت نمایی بی شک کار را خراب می کرد.

– یکی از شخصیت هایی که مخاطبان به شدت با آن همراه شدند، شخصیت جذابِ مرضیه بود. شخصیت خاکستری مرضیه را می توان نماد چه کسانی دانست؟

– مرضیه را می توان نماینده ای از زنان جامعه دانست که سختی زیاد باعث شده همه چیز برایشان از اهمیت تهی شود. مرضیه کسی نیست که دیگر چیزی بتواند او را آزار دهد. او معتقد است آدم ها بی دلیل بد نمی شوند و برای بد شدن شان دلیل دارند. وی به مرحله ای از بی خیالی رسیده که به همه چیز می خندد، حتی به دردهایی که دارد.

– نمایش اسکرین شات پر از دروغ، روابط پنهانی و خیانت است، اما همه ی این آدم ها برای آنچه هستند و آنچه می کنند دلیل دارند. دلایلی که در جای جای نمایش به شکلی ملموس اشاره شده و باعث همذات پنداری مخاطب با شخصیت می شود. در این میان تنها کسی که نمی توان دلیلی برای رفتارش پیدا کرد «رحمان» است. چرا دلیل رفتار رحمان از مخاطب پنهان شده است؟

– در نمایش تعلیق های زیادی وجود داشته و مسائل بسیاری در قالب دروغ پنهان شده است که کم کم رو می شود و قصه را جلو می برد. اما تعلیق رحمان آخرین ضربه ای است که به مخاطب وارد می شود. دروغگویی رحمان و جانباز جا زدنش آخرین چَکی است که به صورت مخاطب زده شده و برای او این سوال را باقی می گذارد که چرا رحمان این کار را کرده است.

– حال سوال این است که دلیل رحمان برای فریب کاری هایش چیست؟

– این روزها، مردم به خاطر پول، موقعیت اجتماعی و مسائلی از این دست زیاد دروغ می گویند و هر کدام دلایل شخصی خود را برای این امر دارند. اینکه رحمان چرا این رفتار را دارد، سوالی است که پاسخش را مخاطب می تواند با تامل بیشتر در اطراف خود پیدا کند.

– نمایش صحنه ای مینیمال دارد که از سه قاب و دو پودس تشکیل شده است. با توجه به اینکه شما طراح صحنه نمایش هم هستید، از چه ایده ای به چنین صحنه ی مینیمالی رسیدید؟

– اسکرین شات نمایشی رئال است با تعدد لوکیشن و این موضوع باعث می شود خلاقیت داشته باشیم تا بتوانیم در ساده ترین شکل، لوکشین ها را نشان دهیم. طراحی صحنه و کارگردانی این نمایش به نوعی با هم عجین و مرتبط بود و میزانس ها بر اساس طراحی صحنه تعیین می شد. در طراحی صحنه دو باکس برای جایگاه نشیمن در نظر گرفته شد. باکس هایی که به شکل چمدان طراحی شده و یادآور این موضوع هستند که اعضای این دو خانواده مسافرند. سه چهارچوب نیز داریم که به کمک آنها فضاهای مختلف را تداعی کرده ایم. فضاهایی مانند جدا کردن اتاق ها، نشان دادن لابی هتل، اتاق های خانه، حیاط و دیگر بخش های صحنه.

– دلیل اینکه طراحی مینیمال را برای صحنه این نمایش انتخاب کردید، چیست؟

– برای این انتخاب دو دلیل وجود دارد. دلیل اول ملزم بودم به داشتن خلاقیت در کار است. دلیل دوم به سالن های نمایش بر می گردد. این روزها، اکثر سالن های نمایش دو اجرایی بوده و باید دکوری داشته باشید که به سرعت در صحنه قرار گرفته و سریع هم جمع شود. این موضوع گروه ها را به سوی مینیمال سوق داده و وادار می کند تا راهی برای رسیدن به دکورهای مینیمال پیدا کنند.

– این نمایش از تعداد کمی اجرا برخوردار بود. دلیل این تعداد محدود چیست؟

– در انتخاب تعداد اجرا، گروه نقشی نداشته و سالن این موضوع را انتخاب کرده است.

– برای آینده اجرا چه برنامه ای داشته و آیا قصد دارید اسکرین شات را دوباره به صحنه بیاورید؟

بله قطعا. برای این نمایش زحمت زیادی کشیده شده و اجرای دوباره آن یکی از اهداف گروه است. سالن های خصوصی برای این اجرا به من پیشنهاد داده اند، اما با توجه به هزینه ی سالن ها و اینکه نمی خواهم بازیگرانم را با بازیگر چهره عوض کنم، برای قبول این پیشنهاد تردید دارم.

– و حرف پایانی:

از شما و مخاطبان نمایش سپاسگزارم که برای دیدن این نمایش آمده و وقتی در اختیار گروه قرار می دهید تا در مورد آن حرف بزنند. اجراهای این نمایش محدود بود و تا زمانی که نمایش جا افتاد و گوش به گوش به مخاطب رسید، شب های اجرا به اتمام رسید. امیدوارم بتوانیم نمایش اسکرین شات را نه در سالن قشقایی، بلکه در یکی دیگر از سالن های مجموعه تئاتر شهر به اجرای مجدد برسانیم.

 

 

سمانه استاد
کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش از دانشگاه هنر تهران