ادبیاتپیش نیاز ادبیات

سهروردی که بود؟

شهاب‌الدین یحیی سهروردی معروف به شیخ اشراق، یکی از بزرگ‌ترین عارفان قرن و مؤسس مکتب اشراق بود که در سهرورد زنجان چشم به جهان گشود

در رابطه با تاریخ تولد و فوت دقیق سهروردی شک و شبهه‌های زیادی در بین تاریخ نویسان وجود دارد ولی نزدیک‌ترین و دقیق‌ترین تاریخ برای تولد این فیلسوف را تاریخ ۵۴۹ هجری قمری می‌دانند.

شیخ اشراق قبل از دوران بلوغ قرآن، ادبیات عربی و فارسی را آموخت و در سن ۱۳ سالگی برای تکمیل تحصیلاتش از سهرورد عازم مراغه شد و در محضر مجدالدین جیلی مشغول فراگیری حکمت، اصول فقه و منطق ارسطویی شد. سهروردی در طول دوره عرفانش با معارف سنتی زرتشتی و با اعتقادات مسیحیان آشنا شد.

شیخ اشراق مراتب عرفان را به‌سرعت طی کرد و در سن بیست‌سالگی به اصفهان رفت تا در محضر ظهیرالدین بیهقی (فارسی) مشغول تحصیل علم و منطق و افکار ابن‌سینا شد و کتاب بصائر عمر بن سهلان ساوی را خواند.

sohrevardi-aradmag-001

سهروردی قبل از سی‌سالگی اصفهان را ترک کرد و به آناتولی رفت و در آنجا اقامت کوتاهی داشت و سپس به دمشق نقل‌مکان کرد و فلسفه حکمت اشراقش را با آن‌ها در میان گذاشت. سهروردی در سی‌سالگی به حران رفت و با فخرالدین ماردینی آشنا شد و با بسیاری از مباحث او آشنا شد. سهروردی در سفرهایش کتاب حکمت الاشراق خود را به پایان رساند و این نقطه از تاریخ شروع رسمی مکتب اشراق او بود.

بی‌پردگی و صراحتی که سهروردی در بیان و اظهار اعتقاداتش داشت میان همه زبان زد بود و همین موضوع باعث شده بود تا دشمنان زیادی برای خود بتراشد. بسیاری از عالمان ازجمله زین‌الدین عبدالملک بن نصرالله ابن‌ جهیل و برادرش مجدالدین ظاهر سهروردی را ملحد و کافر می‌دانستند.

sohrevardi-aradmag-002

باوجود این‌که فرصت تجربه‌ی زندگی طولانی از سهروردی، توسط حاکمان و عالمان حاکم دریغ شد، اما وی توانست باوجود فرصت اندک آثار بسیاری خلق کند. از سهروردی ۴۹ اثر به‌جای مانده است. از این ۴۹ اثر سیزده جلد آن به فارسی و بقیه به زبان عربی است. پژوهش‌گران، آثار سهروردی را بهروش‌های گوناگون تقسیم‌بندی کرده‌اند. نخستین بار لویی ماسینیون آثار سهروردی را به سه گروه متمایز دسته‌بندی کرد. ماسینیون آثار سهروردی را به آثار دوره‌ی جوانی (رساله‌های عرفانی) آثار نیمه‌ی عمر (مشایی) و آثار اشراقی تقسیم نمود. این تقسیم‌بندی با مطالعات بعدی موردتردید واقع شد. پس از وی هانری کربن که نقش بسیاری در معرفی سهروردی داشت، آثار وی را به چهار گروه متمایز تقسیم کرد. دکتر سید حسین نصر با بازنگری در آثار سهروردی آثار او را به پنج گروه تقسیم کرد. سرانجام محسن کدیور با رجوعی دوباره به آثار سهروردی و شروح و تعلیقات آن‌ها و تحقیقات انجام‌یافته، آثار سهروردی را به شش دسته تقسیم کرد. تقسیمی که به نظر پذیرفتنی‌تر از سایر تقسیم‌بندی‌های تا کنونی است.

سهروردی کسی است که مکتب فلسفی اشراق را به وجود آورد که بعد از مرگش وسعت پیدا کرد. او نظریه خود را در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم ارائه کرد. سهروردی را رهبر افلاطونیان جهان اسلام لقب داده‌اند. او خود فلسفه‌اش را حکمت اشراق نامیده بود که به معنای درخشندگی و برآمدن آفتاب است و اقوام لاتین آن را aurora conurgens نام نهاده‌اند؛ اما این تفکر فلسفه خاص افلاطونی نیست و در آن آرای افلاطون و ارسطو و نوافلاطونیان و زرتشت و هرمس و اسطوره تحوت و آرای نخستین صوفیان مسلمان درهم‌آمیخته است.

بی‌پرده بودن سهروردی در اظهار عقایدش، سرانجام او را به دردسر انداخت و مخالفانش ازملک ظاهر خواستند تا او را به قتل برسانند و چون او با این خواسته مخالفت کرد، این شکایت به نزد صلاح‌الدین ایوبی برده شد. با توجه به ملحد خواند سهروردی، علمای حلب خونش را مباح دانستند. صلاح‌الدین ایوبی که به‌تازگی سوریه را از دست صلیبیان بیرون آورده بود برای حفظ اعتبار خود مجبور به موافقت شد و سرانجام سهروردی را در سال ۵۸۷ به زندان انداخت و شیخ اشراق در زندان از دنیا رفت. سهروردی در هنگام مرگ ۳۸ سال سن داشت و مزار این شیخ فقید در مسجد امام سهروردی در شهر حلب قرار دارد.

 

 

منبع
ویکی پدیاویکی شیعهpersian-man
برچسب ها
نمایش بیشتر

فاطمه محمدی

فوق لیسانس گرافیک و عاشق دنیای شگفت انگیز هنر!هنر همیشه دغدغه اصلی زندگی من بوده،خواندن درباره هنر امروز به یک عادت برای من تبدیل شده،هدف من به اشتراک گذاشتن دریچه ای از تاریخ شگفت انگیز هنر با شماست!

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن