سبک زندگیهمه چیز از همه جا

الون ماسک در دهه‌ای گذشت؛ چه شد که همه ماسک را شناختند؟

الون ماسک شدن ساده نیست.

با پایان دهه دوم قرن بیست و یکم ماجراهای الون ماسک بیشتر و بیشتر می‎شوند و هر روز توجه بیشتری به خودشان جلب می‎کنند. نگاهی به وقایع ده سال گذشته نشان می‏دهد ماجراهای این کارآفرین فقط یک پدیده روانشناختی نیست و ماسک واقعا ماجرای مهمی است. در این مطلب چند قسمتی قصد داریم فعالیت‌ها و دستاوردهای الون ماسک در دهه گذشته را بررسی کنیم. با آرادمگ همراه باشید.

بیایید به سال‌های اول دهه ۲۰۱۰ برگردیم. آن موقع تسلا فقط یک ماشین به نام Roadster داشت. اسپیس ایکس هنوز قرارداد خدمه تجاری را با ناسا امضا نکرده نبود. کمپانی Neuralink که هدفش طراحی رابط کاربری با ذهن ماشینی به صورت تجاری‌شده بود هم اصلا وجود نداشت. کمپانی تونل‌سازی ماسک با نام Boring هم راه‌اندازی نشده بود.

در آن سال‌ها الون ماسک به خاطر اخراج شدن از پی‌پال معروف بود. تسلا موفق شده بود اولین ماشین خودش با نام¬ Roadster را در سال ۲۰۰۸ بسازد اما هنوز یک محصول آزمایشی بود. علاوه بر این تسلا و اسپیس ایکس در سال ۲۰۰۸ هر دو به مرز ورشکستگی رسیده بودند. بنابراین ماسک وقتی شروع کرد چیز چندان درخشانی در دست نداشت.

دو سال بعد و در سال ۲۰۱۰ دوتا از مهمترین ماجراهای الون ماسک رخ داد و مسیر درخشش و موفقیت دهه پیش رو را برای ماسک روشن کرد. در ماه ژوئن، اسپیس ایکس اولین نسخه موشک فالکون ۹ را پرتاب کرد و تسلا عمومی شد. در ماه اکتبر هم کمپانی تسلا کارخانه NUMMI سابق در کالیفرنیا را خرید. جایی که بعدها موفقیت‌های بزرگی در آن رقم خورد.

از اینجا به بعد ماجراهای مربوط به ماسک در سربالایی رشد قرار گرفتند و هیچوقت از سرعت‌شان کاسته نشد. تسلا و اسپیس ایکس وارد حوزه‌های جدید با چالش‌های تازه شدند و محصولات کاملا جدید ابداع کردند (به ویژه اسپیس ایکس) و هر روز معروف‌تر شدند. همه اینها باعث شد اظهارنظرها و صدای الون ماسک مهم بشود و پوشش رسانه‎ای دریافت کند. و البته ماسک بیشتر از قبل خودش را مطرح می‌کرد چون تسلا برنامه بازاریابی خاصی نداشت و تبلیغ این برند مستلزم تبدیل شدن ماسک به یک سلبریتی بود.

ماجرای الون ماسک با اسپیس ایکس

بعد از پرتاب اولیه فالکون ۹ در سال ۲۰۱۰، اسپیس ایکس به اولین کمپانی خصوصی تبدیل شد که در ایستگاه بین‌المللی فضایی فرود آمده بود (در ماه می ۲۰۱۲). فضاپیمای Dragon در راه تبدیل شدن به یکی از راه‌های اصلی ناسا برای رساندن منابع مورد نیاز به ایستگاه فضایی بین‌المللی بود. تا آپریل ۲۰۱۵، اسپیس ایکس موفق شد هفت ماموریت فضایی به ایستگاه فضایی بفرستد. در سال ۲۰۱۴ هم ناسا ارتباطش با اسپیس ایکس را عمیق‌تر کرد و قراردادی با این کمپانی بست تا یک نسخه از کپسول دراگون را برای حمل انسان بسازد.

از سال ۲۰۱۵ همه چیز تغییر کرد. اسپیس ایکس در ماه دسامبر برای اولین بار یک موشک فرود آورد. پیش از این تردیدهایی درباره امکان‌پذیری ایده‌ موشک‌ قابل استفاده مجدد الون ماسک مطرح شده بود و هنوز هم تردیدهایی درباره منطقی و مقرون به صرفه بودن آن وجود دارد (بازسازی موشک برای پرتاب مجدد گران و هزینه‌بر است). اما بعد از این فرود اولیه، اسپیس ایسک فرود موشک‎ها را به طور روتین انجام می‌داد و همین باعث شد مردم عملی بودن این ایده را بپذیرند. در دسامبر ۲۰۱۷، اسپیس ایکس اولین موشک قابل استفاده مجدد خودش را پرتاب کرد و فرود آورد. در ۲۰۱۸ هم اولین موشک فالکون هوی را پرتاب کرد و Roadster تسلا را در مدار قرار دارد! قرار دادن یک ماشین با موشک فالکون هوی در مدار خورشید یکی از بزرگترین خبرهای سال ۲۰۱۸ بود و وقتی دوباره به آن نگاه می‎کنیم، چیزی از تازگی و جالب بودنش کم نشده است.
البته پرتاب موشک‌های اسپیس ایکس همیشه موفق نبوده است. در ژوئن ۲۰۱۵، فالکون ۹ چند دقیقه بعد از پرتاب منفجر شد. این اتفاق زمانی رخ داد که استرات قرار گرفته در مخزن اکسیژن مایع استیج بالایی موشک درست عمل نکرد. دومین انفجار موشک هم در سپتامبر ۲۰۱۶ و در حین سوخت‌گیری انجام شد و اینبار کمی رنگ و بوی رسوایی هم داشت چون خرابکاری هم به عنوان یکی از دلایل انفجار مطرح شده بود. این انفجار در نهایت ناشی از بروز مشکل در مخزن هلیوم، کامپوزیت‌های فیبر کربن و اکسیژن جامد تشخیص داده شد.

این دو انفجار باعث تعویق سایر برنامه‌های پرتاب موشک کمپانی شد چون اسپیس ایکس می‌خواست دلایل انفجار را پیدا کند. انفجار سومی هم در سال ۲۰۱۷ رخ داد اما اینبار تغییری در برنامه پرتاب‌ها رخ نداد چون فقط یک موتور آن هم روی پایگاه آزمایش آتش گرفت. انفجار چهارم در آپریل ۲۰۱۹ و زمانی رخ داد که نسخه آزمایشی Crew Dragon (دستگاه اسپیس ایکس برای فرستادن انسان به فضا) منفجر شد. اینبار انفجار ناشی از نشتی سوپاپ در قسمت پیشران موشک بود.

ماجراجویی‌های فضایی الون ماسک فقط به ساخت ابزارهای جدید و بدیع نظیر موشک قابل استفاده مجدد محدود نمی‌شود. ماسک در سپتامبر ۲۰۱۶ برنامه‌هایش برای تلاش در راستای ساخت یک اقامتگاه مریخی را اعلام کرد. ماسک در یک سخنرانی یک ساعته به معرفی سیستم حمل و نقل بین سیاره‌ای پرداخت. سیستمی که از یک سفینه فضایی و یک راکت تشکیل می‌شد و سخنرانی ماسک نتوانسته بود به تمام سوالات پیرامون آن جواب دهد. این سیستم در سال ۲۰۱۷ به روز رسانی شد و ماسک اعلام کرد قصد دارد تمام منابع اسپیس ایکس را صرف ماموریت مریخ کند. که البته هنوز چنین اتفاقی رخ نداده است.

همین طور که اسپیس ایکس به پیشرفتش ادامه می‌داد، بازار پرتاب موشک هم تغییر می‌کرد. بازار تجاری پرتاب ماهواره به مدار ثابت زمین در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ داغ شده بود و همین منجر به بروز تغییرات برنامه‌های اسپیس ایکس شد. وال استریت ژورنال بعد از دستیابی به اسناد مالی سال ۲۰۱۵ اسپیس ایکس نشان داد این کمپانی برای پرتاب بیش از ۴۰ موشک برنامه داشته اما فقط موفق به پرتاب ۲۰ موشک شده است. در سال ۲۰۱۹ هم تخمین اسپیس ایکس از تعداد پرتاب‌ها ۵۲ تا بود (هر هفته یکی) و فقط ۱۲تای آنها عملیاتی شد.

بازار رو به کندی ماهواره‌های تجاری که پرتاب آنها به موشک‌های کمتری نیاز داشت، لزوم تغییر برنامه‌های اسپیس ایکس را نشان می‌دهد. اسپیس ایکس یک کمپانی خصوصی است و برنامه‌هایش را به صورت عمومی منتشر نمی‌کند اما با نگاه به رویدادها و سخنرانی‌ها می‌توان این تغییرات را تا حدی شناساییی کرد.

شاید به خاطر همین تغییرات بود که اسپیس ایکس قدم در دنیای توریسم فضایی گذاشت. در سال ۲۰۱۸، الون ماسک اعلام کرد یوساکو میزاوا میلیاردر ژاپنی و موسس بزرگترین خرده‌فروشی لباس آنلاین در ژاپن قرار است اولین مسافر تجاری باشد که با سفینه اسپیس ایکس دور ماه می‌چرخد. این سفینه در واقع همان سیستم حمل و نقل بین سیاره‌ای بود که بعد از چند سال به Starship تغییر نام داده بود. اما شرط بستن روی میلیاردرها ایده خوبی نیست چون هر لحظه ممکن است ورشکست بشوند. اتفاقی که برای میزاوا هم افتاد و ماسک خودش این را در توئیتی اعلام کرد. هرچند بعدها، یاهو سایت خرده‌فروشی لباس این میلیاردر ژاپنی را به قیمت ۳.۷ میلیارد دلار خرید و انتظار می‌رود سفر به دور ماه همچنان مطرح باشد.

توریسم فضایی تنها استراتژی کسب درآمد اسپیس ایکس نیست. این کمپانی قصد دارد با پروژه استارلینک (Starlink) وارد دنیای ارتباطات دوربرد نیز بشود. انتظار می‌رود این پروژه تا اوایل سال آینده عملیاتی بشود و ارائه خدمات پهنای باند را شروع کند (این را در نظر داشته باشید که ماسک در سال ۲۰۱۱ گفته بود در عرض سه سال یک انسان را به فضا خواهد فرستاد و هنوز منتظریم این وعده محقق بشود). استارلینک یک صورت فلکی ماهواره‌ای متشکل از دست کم ۱۲۰۰۰ ماهواره در مدار نزدیک زمین است که قرار است دسترسی به پهنای باند بی‌سیم را به شکلی نوین فراهم کند. اسپیس ایکس آنقدر از این پروژه مطمئن است که درخواست ۳۰۰۰۰ ماهواره دیگر را هم دارد اما فضانوردارن شبهاتی درباره این پروژه دارند.

اسپیس ایکس در ماه مه ۶۰تا از این ماهواره‌ها را پرتاب کرد که برخی از آنها دچار مشکل شدند. مرحله دوم پرتاب ماهواره هم در ماه نوامبر انجام شد و ۶۰ ماهواره دیگر به استارلینک اضافه شد. اسپیس ایکس برای اجرای پروژه استارلینک از برنامه‌های پرتاب موشک کاسته و به نظر می‌رسد موفقیت این پروژه نقش حیاتی در این کمپانی خواهد داشت. البته همه اینها حدس و گمان است و پیش‌بینی برنامه‌ها و انتظارات یک کمپانی خصوصی به طور دقیق غیرممکن است. تا اینجا که ماهواره‌ها عمل کرده‌اند و حتی ماسک موفق شده با استفاده از پهنای باند استارلینک یک توئیت هم بکند: «وای، کار کرد!».

اگر استارلینک با موفقیت همراه باشد، دهه ۲۰۲۰ یک عصر را برای اسپیس ایکس رقم خواهد زد. این کمپانی به کسب و کاری برای رفع نیاز مصرف‌کننده تبدیل می‎شود.

داستان تسلا

اولین عرضه عمومی تسلا در ژوئن ۲۰۱۰ بود و موفق به جذب ۲۲۶.۱ میلیون دلار شد. این اولین عرضه عمومی یک کمپانی خودروساز امریکایی از زمان عرضه سهام فورد در سال ۱۹۵۶ بود. در آن سال تسلا نیاز مبرم به سرمایه داشت چون از زمان بحران اقتصادی ۲۰۰۸ در آستانه ورشکستگی قرار داشت. در آن سال این کمپانی فقط یک ماشین به نام Roadster داشت و این محصول هم هیچگاه به سود نرسیده بود. اما یک دهه برای تغییرات اساسی کافی است؛ به خصوص اگر مغز متفکر الون ماسک باشد. ضمن اینکه مسیر پیشرفت تسلا نسبت به اسپیس ایکس هموارتر بود. این کمپانی می‌توانست از اطلاعات منتشر شده کمپانی‌های خودروسازی سهامی عام بهره ببرد.

دهه گذشته برای تسلا در کارخانه فرمونت کالیفرنیا رقم خورد. همه ماشین‌های تسلا که در دهه گذشته ساخته شدند، از این کارخانه بیرون آمدند. بدون این برنامه، بعید به نظر می‌رسید تسلا بتواند مدل S را در نوامبر ۲۰۱۲، مدل X در سپتامبر ۲۰۱۵ و مدل ۳ را در جولای ۲۰۱۷ عرضه کند.

مدل S تسلا که برچسب قیمتی بین ۵۷۴۰۰ تا ۷۷۴۰۰ دلار داشت، قرار بود تا سال ۲۰۱۰ به تولید برسد اما تولید این ماشین تسلا تا سال ۲۰۱۲ به تعویق افتاد. این تعویق‎ها در کمپانی‌های خودروسازی نوپا به زنجیره تبدیل می‌شوند و تسلا هم از این قاعده مستثنی نبود. مدل X که ماشین شاسی بلند تسلا با قیمت ۱۳۲۰۰۰ دلار بود در فوریه ۲۰۱۲ رونمایی شد و قرار بود سال ۲۰۱۴ به خط تولید برسد. اما این یکی هم تا فوریه ۲۰۱۵ به تعویق افتاد.

بعد نوبت به تسلا مدل ۳ رسید. الون ماسک اعلام کرد این مدل قرار است ماشین برقی مقرون به صرفه و تولید انبوه تسلا باشد. مدل پایه فقط ۳۵هزار دلار قیمت داشت و فقط یک هفته بعد از شروع ثبت سفارش، تسلا اعلام کرد ۳۵۰هزار نفر ماشین را پیش‌خرید کردند.

این میزان پیش خرید سوالات زیادی درباره تولید این محصول مطرح کرد. کارخانه فرمونت تسلا در سال ۲۰۱۵ کلا ۵۱هزار ماشین تولید کرده بود. یکی از برنامه‌های ماسک برای تولید انبوه تسلا مدل ۳ تبدیل کارخانه فرمونت به یک ماشین خودروسازی بود (این یکی از اظهارات الون ماسک در سال ۲۰‍۱۶ و بعد از جذب سرمایه اولیه بود). اما ماجرا طبق انتظار پیش رفت.

در سال ۲۰۱۸ ماسک اعتراف کرد برای تولید تسلا مدل ۳s بیش از حد روی ربات‌های صنعتی حساب کرده بودند. به همین خاطر هم بود که معرفی این مدل تسلا با تاخیر مواجه شد و اولین رونمایی در جولای ۲۰۱۷ محقق شد.

اما بعد از شروع تولید تسلا مدل ۳ هم تنگناها ادامه داشت. کارخانه فرمونت با تمام ظرفیت کار می‌کرد و به عبارتی به جهنم تولید تبدیل شده بود. به همین خاطر الون ماسک در سال ۲۰۱۸ یک انبار جدید احداث کرد و این انبار بعدها به خط مونتاژ دوم تسلا تبدیل شد.

مشکلات کارخانه فرمونت فقط به تولید محدود نمی‌شد. کارکنان هم از شرایطشان ناراضی بودند. براساس گزارش نشریه گاردین در بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ بیش از ۱۰۰ آمبولانس وارد کارخانه شده بود و عمده دلایلش هم بیهوشی، سرگیجه، تشنج، تنفس غیرعادی و درد قفسه سینه بوده است. البته به این ۱۰۰ مورد باید صدها مورد آسیب‌های جسمی و سایر شرایط پزشکی را هم اضافه کرد. گزارش دیگری در سال ۲۰۱۷ نشان داد آمار آسیب دیدن کارکنان تسلا دو برابر میانگین آمار آسیب در صنایع مشابه است. کارکنان انبار جدید تسلا در سال ۲۰۱۹ هم اعلام کردند برای استفاده از میانبر در روش‌های تولید تحت فشار قرار می‌گیرند تا بتوانند به اهداف تولید برسند.

نارضایتی کارگران منجر به تشکیل اتحادیه‌ها می‌شود. اتحادیه‎هایی که در کارخانجات تولید ماشین بسیار متداول هستند. یکی از کارکنان تسلا به نام جوز موران در سال ۲۰۱۷ در یک پست Medium به تفصیل از شرایط کار در تسلا شکایت کرد و گفت تسلا باید به شکل اتحادیه دربیاید. الون ماسک ابتدا در واکنش به این پست ادعا کرد موارن کارگر United Automobile است نه تسلا. این ماجرا تا سال ۲۰۱۸ ادامه داشت و حتی هیئت ملی روابط کار هم وارد پرونده شد و با بررسی شواهد (از جمله یکی از توئیت‌های ماسک با مضمون تعرض به حقوق کارگران) در سپتامبر ۲۰۱۹ اعلام کرد تسلا و ماسک قوانین کار را نقض کرده‌اند.

اگرچه کارخانه فرمونت همیشه سایت تولید اولیه تسلا بوده اما بلندپروازی‌های ماسک در زمینه تولید خودرو چند کارخانه جدید به همراه داشته است. در جولای ۲۰۱۶ یک کارخانه نیمه‌تمام با نام Gigafactory 1 در ایالات نوادا افتتاح شد و در زمان گشایش فقط ۱۴ درصد آن تکمیل شده بود. تسلا در آگوست ۲۰۱۶ هم SolarCity را خرید که بعدا نامش به Gigafactory 2 تغییر کرد. در ژانویه ۲۰۱۹ هم این کمپانی ساخت کارخانه Gigafactory شانگهانی را شروع کرد و چند ماه بعد در اکتبر، ادعا کرد برای تولید آماده است. چهارمین کارخانه تسلا قرار است در برلین ساخته بشود.

کارخانه‌های Gigafactory هم برای تسلا جنجال‌هایی به همراه داشته است. در سال ۲۰۱۸ نشریه بیزینس اینسایدر در گزارشی اعلام کرد در این کارخانه‌ها ۴۰ باتری‌ها اوراق می‌شوند (دوباره مورد استفاده قرار می‌گیرند). کسی که این اطلاعات را به بیرون درز داده بود، یکی از کارکنان خط مونتاژ به نام مارتین تریپ بود و بعدها نشریه بلومبرگ نشان داد ماسک در ایمیلی به کارکنان او را بخشی از یک خرابکاری گسترده و آسیب‎زا معرفی کرد. پرونده قضایی بین تریپ و تسلا هنوز در جریان است.

حالا برویم سراغ کارخانه Gigafactory 2 تسلا. نشریه بوفالو نیوز گزارش کرد ایالت نیویورک حدود ۹۵۸ میلیون دلار برای این کارخانه هزینه کرده اما این مقدار را فقط ۷۵ میلیون دلار ثبت کرده است. ضمن اینکه برخی کارکنان شرایط کار آنجا را هم نامناسب می‌دانند.

خرید کارخانه SolarCity در سال ۲۰۱۶ چیزی بیشتر از یک کارخانه به تسلا اضافه کرد. این کارخانه یک لاین تجاری جدید بود و در مرحله خرید هم مناقشاتی مطرح شده بود (سولارسیتی قبل از فروش در آستانه ورشکستگی قرار داشت و ادعا شده بود الون ماسک و تسلا به این بهانه کارخانه را به قیمتی بسیار کمتر از ارزش واقعی خریده‌اند). موسسان سولارسیتی لیندن و پیتر رایو و پسرعموهای ماسک هستند. وقتی تسلا سولارسیتی را خرید، ماسک در هر دو کمپانی عضو هیئت مدیره بود و بزرگترین سهامدار سولارسیتی محسوب می‌شد.

در آن زمان، سولارسیتی بزرگترین بازیگر در انرژی بخش مسکونی محسوب می‌شد. اما بعد از انتقال به زیرمجموعه تسلا، این عنوان به دو کمپانی Sunrun¬ و Vivint Solar رسید. به نظر می‌رسد علت این امر، صرف اکثر منابع تسلا برای تولید مدل ۳ باشد (تسلا قبلا هم گفته بود تعداد باتری‌های تامین شده از سوی پاناسونیک بسیار محدود است و شاید به همین خاطر سولارسیتی چندان در اولویت نبود). البته فعالیت‌های سولارسیتی ادامه داشت و یکی از مهمترین آنها Solar Roof بود که ماسک همزمان با خرید این کمپانی وعد‌ه‌اش را داده بود. هرچند بعد از گذشت سه سال هنوز این محصول به مرحله تولید انبوه نرسیده است.

شاید استراتژی انرژی و پنل‌های خورشیدی بخشی از برنامه‌های تسلا باشد که در دهه پیش رو گسترش خواهند یافت. بعد از ساخت بزرگترین باتری دنیا در استرالیا برای پشتیبانی از شبکه برق، تسلا قصد دارد یک باتری بزرگتر را اینبار در کالیفرنیا بسازد. این کمپانی اخیرا یک پک ذخیره‌سازی انرژی صنعتی هم رونمایی کرده است. در کالیفرنیا بسیاری از کمپانی‌ها برای پیشگیری از آتش‌سوزی سراغ کاهش استفاده از برق رفته‌اند و به نظر می‌رسد این رویکرد در سال‌های آتی گسترش بیاید. این فرصتی بی‌نظیر برای گسترش برنامه‌های تسلا در راستای پوشش انرژی مورد نیاز مصرف کننده خواهد بود.

در حال حاضر مدیریت تسلا برای الون ماسک چندان دشوار نیست. دشوارترین دوره تسلا به آگوست ۲۰۱۸ برمی‌گردد. ماسک در هفتم آگوست در توئیتی عنوان کرد قصد دارد تسلا را با ۴۲۰ میلیون دلار بودجه تامین شده، خصوصی کند. اما در ۲۴ آگوست از این برنامه صرف نظر کرد. یک ماه بعد، کمیسیون بورس و اوراق بهادار امریکا ماسک را به خاطر این توئیت مورد پیگرد قانونی قرار داد و اعلام کرد او درباره هیچکدام از شرایط خصوصی سازی تسلا با این سازمان وارد گفتگو نشده است. دو روز بعد دادخواست به نتیجه رسید و ماسک باید کارش را به عنوان رئیس هیئت مدیره تسلا پایان می‌داد. ضمن اینکه ماسک و تسلا باید روی هم ۲۰ میلیون دلار جریمه بپردازند.

در هر صورت تسلا موفق شد در دو فصل آخر ۲۰۱۸، اولین دو فصل سوددهی متوالی خودش را رقم بزند. در فصل دوم ۲۰۱۹ موفق شد بیشترین تعداد ماشین در تاریخ را بسازد و تحویل بدهد (هرچند این فصل را با ضرر به پایان رساند). اولین سوددهی تسلا در سال ۲۰۱۹ در فصل سوم سال رقم خورد. تسلا برخلاف سایر کمپانی‌های بزرگی که هر روز نامشان را در اخبار می‌شنویم، هر ماه و هر فصل سودآور نیست و همین باعث شده بسیاری از کارشناسان ورشکستگی را برایش پیش‌بینی کنند. با این وجود به نظر می‎رسد تسلا فعلا در دور رقابت با بزرگترین خودروسازهای برقی خواهند ماند.

تسلا مدل Y (یک شاسی بلند کوچک) و سایبرتراک این دهه به بازار عرضه خواهند شد. پس تسلا و الون ماسک این فرصت را دارند که منتقدان را ناامید کنند یا یک جهنم تولید دیگر رقم بزنند. این یکی هم احتمالا مثل سایر ماجراهای الون ماسک حسابی سرگرم‌کننده خواهد بود. پس باید منتظر بمانیم.

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن