اسکیزوفرنی «زندگی در دنیایی خیالی»

Schizophrenia-aradmag-011
Schizophrenia - اسکیزوفرنی

طبق آمارهای موجود بیش از ۲۰ میلیون نفر در جهان به اسکیزوفرنی مبتلا هستند. اختلال اسکیزوفرنی بر اساس رفتارهای هیجانی در فرد تشخیص داده می‌شود؛ شخصی که به اسکیزوفرنی مبتلا شده است در دنیای خیال زندگی می‌کند و چیزهایی می‌بیند و می شنود که اطرافیانش قادر به دیدن آن‌ها نیستند و در دنیای واقعی وجود ندارند. با آرادمگ همراه باشید.

اسکیزوفرنی اختلالی جدی است که بر جنبه های مختلفی از زندگی شخص مانند؛ توانایی در تفکر منطقی و قابل قبول، توانایی کنترل و مدیریت احساسات، توانایی تصمیم گیری و… تأثیرات قابل توجهی می‌گذارد. این اختلال در هر سنی امکان ظهور دارد و طبق تحقیقات انجام گرفته، میانگین سنی شروع آن برای زنان از ۲۰ تا ۳۰ سالگی و برای مردان از ۲۰ سالگی است.

Schizophrenia-aradmag-001
اختلال اسکیزوفرنی

تشخیص اسکیزوفرنی در سنین نوجوانی ممکن است کمی سخت باشد زیرا نوجوانان در این دوران به صورت عادی نیز می‌توانند علائم مربوطه را داشته باشند؛ علائمی نظیر افت تحصیلی، خشم، تغییر دادن دایره دوستان، مشکلاتی در خواب و… از آن دسته نشانه‌ها هستند که در حالت عادی نیز ممکن است در شخصیت و روحیات نوجوان رخ بدهند، به همین دلیل تشخیص علائم کمی با مشکل مواجه می‌شود.

Schizophrenia-aradmag-002
اختلال اسکیزوفرنی

به طور کلی به دست آوردن یک ارزیابی جامع از حالات و رفتارهای شخص، بهترین شیوه تشخیص است. در ادامه به بررسی برخی از علائم اختلال اسکیزوفرنی می‌پردازیم که برخی از این علائم اگر حداقل برای ۶ ماه در شخص وجود داشته باشند بی شک او به این اختلال مبتلا شده است.

توهم

شخص مبتلا به اسکیزوفرنی صداهایی غیرواقعی می‌شنود، چیزهایی می‌بیند که تنها در خیال و تصورات او هستند، او مسائلی را درک می‌کند و از آن با دیگران صحبت می‌کند که در خیال او پرسه می‌زنند و اطرافیانش قادر به درک آن‌ها نیستند.

این توهمات برای شخصی مبتلا به این اختلال بسیار واقعی و جدی هستند و همواره از آن‌ها با خانواده و نزدیکانش صحبت می‌کند، صداهایی که به گوش این افراد می رسد ممکن است جنبه تهدید آمیز داشته باشند و او در تلاش است تا به دیگران ثابت کند که عده‌ای قصد آزار رساندن دارند و او یا خانواده‌اش را تهدید می‌کنند.

Schizophrenia-aradmag-003
اختلال اسکیزوفرنی

هذیان

اشخاص مبتلا به اسکیزوفرنی حرف هایی بر پایه غیرواقعی بودن می زنند که به اصطلاح به آن‌ها هذیان گفته می‌شود. آن‌ها در هذیان‌هایشان افکار و اعتقاداتی پوچ و دروغین دارند که این افکار سبب می‌شود تا در تمرکز و تفکر دچار مشکل شوند و نتوانند درست را از نادرست تشخیص دهند. بیش از نود درصد مبتلایان به اختلال اسکیزوفرنی دارای این نشانه در رفتارهای خود هستند.

علائم منفی

علائم منفی در ابتدا ممکن است با نشانه‌های افسردگی بالینی اشتباه گرفته شوند و نزدیکان شخص را به اشتباه بیندازد. این علائم و نشانه های منفی عبارتند از: ناتوانی در شروع فعالیتی جدید، بی علاقگی به زندگی، بی‌انگیزه شدن، از دست دادن روابط اجتماعی و دوستانه و… . این علائم مواردی هستند که توانایی‌های جسمی و روحی شخص را کاهش می‌دهند و اگر جدی گرفته نشوند مشکلات بسیاری به همراه دارند.

Schizophrenia-aradmag-004
اختلال اسکیزوفرنی

علائم شناختی

افرادی که به اختلال اسکیزوفرنی مبتلا هستند معمولا دچار عدم بینش صحیح و تفکر منطقی می‌شوند؛ علائم شناختی سبب می شوند تا شخص در به خاطر سپردن مسائل روزانه خود دچار مشکل شود، او نمی‌تواند کارها و امور روزانه خود را به درستی و به شکلی عادی انجام دهد، توانایی نظم دادن و سازماندهی کردن افکار را در ذهن خود ندارد.

از دیگر نشانه های گفتار و تکلم بی نظم می توان به «عوض کردن موضوع صحبت یا صحبت درباره موضوعاتی که هیچ ارتباطی به یکدیگر ندارند، ساختن کلماتی که تنها برای شخص معنی دارد، تکرار بیهوده کلمات، استفاده از کلمات بی‌معنی و بی قافیه و…» اشاره کرد. در مرحله‌ای که این علائم در شخص پدیدار می‌شود معالجه او می‌تواند بسیار دشوار و پیچیده شود.

Schizophrenia-aradmag-005
اختلال اسکیزوفرنی

اختلال اسکیزوفرنی دلایل متنوعی می تواند داشته باشد که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می کنیم.

ژنتیک

یکی از دلایل پیدایش این اختلال ژنتیک و وراثت است؛ اگر یکی از والدین یا اقوامی که در درجه دوم اهمیت هستند این اختلال را داشته باشند، احتمال ابتلای شخص به اسکیزوفرنی بیش از پنج برابر است.

محیط

یکی دیگر از عوامل ابتلا به اختلال اسکیزوفرنی محیط است؛ در معرض برخی از ویروس‌های مضر قرار گرفتن و سوءتغذیه قبل از تولد که مربوط به سه ماهه اول و دوم می باشد، کاهش سطح اکسیژن در هنگام تولد، از دست دادن والدین یا شاهد جدایی آن‌ها بودن، مورد تعرض جنسی قرار گرفتن در دوران کودکی؛ از دلایل مختلف محیطی محسوب می‌شوند که خطر ابتلا به اسکیزوفرنی را افزایش می‌دهند.

Schizophrenia-aradmag-006
اختلال اسکیزوفرنی

شیمی مغز

برخی مشکلات به وجود آمده در مواد شیمیایی موجود در مغز می تواند یکی از دلایل ابتلا به این اختلال باشد؛ همچنین برخی انتقال دهنده‌های عصبی مانند «گلوتامات» و «دوپامین» نیز می توانند در مغز مشکل ایجاد کنند و باعث شکل‌گیری اختلال اسکیزوفرنی شوند؛ در واقع انتقال دهنده‌های عصبی وظیفه مرتبط ساختن سلول‌های مغز را بر عهده دارند.

استفاده از مواد مخدر

مصرف داروهای اعتیادآور و مواد مخدر در دوران نوجوانی و جوانی خطر ابتلا به اختلال اسکیزوفرنی را افزایش می‌دهند؛ هر چه مصرف این گونه از مواد آسیب زا در سنین کمتر اتفاق بیفتد با خطر بیشتری همراه است. طبق تحقیقات و مطالعات انجام گرفته مصرف ماری جوانا خطر بروز مشکلات روانی و ابتلا به اسکیزوفرنی را افزایش می‌دهد.

Schizophrenia-aradmag-007
اختلال اسکیزوفرنی

تشخیص اختلال اسکیزوفرنی همانطور که ذکر شد ممکن است به سختی امکان پذیر باشد؛ علل مختلفی وجود دارد که می‌توانند سبب به اشتباه تشخیص دادن این اختلال شوند، به عنوان مثال استفاده از داروهای مخدر مانند «متامفتامین» یا «ال اس دی» باعث می‌شود شخص دارای علائمی شبیه به اختلال اسکیزوفرنی باشد.

برای تشخیص اختلال اسکیزوفرنی هیچ آزمایش خاصی وجود ندارد و به طور کلی فرایند تشخیص این بیماری بسیار پیچیده است؛ برای مطمئن شدن از صحت این موضوع در فرد باید طی یک ارزیابی ۶ یا ۷ ماهه از وجود آن اطمینان حاصل کرد.

با شناسایی علائمی مانند نشانه‌هایی که در بالا ذکر شد می توان به وجود این اختلال شک کرد و بعد از مراجعه شخص به روانپزشک و گذراندن دوره‌های روان درمانی به مدت ۶ ماه از این اختلال مطمئن شد و دروه درمان را ادامه داد.

تشخیص زودهنگام این اختلال و شروع دوره‌های روان درمانی کمک می کند تا در روند درمان پیشرفت حاصل شود و بیمار نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا نکند. توجه به این نکته ضروری است که درمانی قطعی و کامل برای اسکیزوفرنی وجود ندارد اما راهکارهای روان درمانی و روش‌های دارویی می توانند این اختلال را مدیریت و کنترل کنند.

Schizophrenia-aradmag-008
اختلال اسکیزوفرنی

اصول درمان

دارو درمانی، جلسات روان درمانی، حمایت و پشتیبانی خانواده و نزدیکان، تغییر شیوه زندگی؛ از مؤثرترین راهکارها در روند درمان اختلال اسکیزوفرنی محسوب می شوند. این اختلال نیاز به دوره درمان و کنترل طولانی دارد، حتی زمانی که شخص احساس می‌کند نسبت به گذشته بهتر است نباید دوره درمان را متوقف کند. با گذشت زمان و بهبود علائم پزشک می‌تواند دوز داروهای مصرفی را تغییر داده یا کاهش دهد.

کمک به خود

علاوه بر حمایت خانواده و دوستان، خود شخص نیز می تواند در بهبود حال خود مؤثر باشد؛ عوامل مختلفی مانند ارتباط با دیگران، ادامه تحصیل، عضویت درگروه‌های اجتماعی یا ورزشی، شرکت در کلاس‌های هنری و… در کمک به روند بهبود بسیار مؤثر واقع می‌شوند.

Schizophrenia-aradmag-009
اختلال اسکیزوفرنی

از دیگر راه های کمک به خود می توان به ورزش کردن و مراقبه اشاره کرد؛ تمرینات جسمی، مدیتیشن و تمرینات تنفسی در کاهش استرس نقش دارند، افراد مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی باید از استرس و اضطراب دور باشند؛ این فعالیت‌ها کمک شایانی به مدیریت علائم این اختلال می‌کنند.

رژیم غذایی سالم و مقوی یکی از اصول مهم در زندگی روزمره افراد مبتلا به اسکیزوفرنی است؛ تغذیه تأثیر مستقیمی بر روی حالات روحی و خلق و خوی انسان دارد. به حداقل رساندن مصرف قند و کربوهیدرات، تقویت روح و جسم از طریق مصرف دانه های مغذی، اسید چرب امگا سه و… از مواردی هستند که باید در برنامه غذایی هفتگی شخص قرار بگیرند.

Schizophrenia-aradmag-010
اختلال اسکیزوفرنی

داروهای لازم برای این اختلال ممکن است عوارض جانبی جسمی و روحی بسیاری به همراه داشته باشند؛ اما شخص نباید از ادامه روند درمان و مصرف دارو خسته و ناامید شود. خانواده و اطرافیان باید از فرد حمایت کرده و او را به ادامه مصرف دارو تشویق کنند؛ همچنین قطع دارو بدون تجویز پزشک عواقب جدی به همراه دارد.