بحران انقراض

بسیار ترسناک است، اما حقیقت دارد، ما با بحران انقراض روبرو هستیم: سیاره ما اکنون در میانه ششمین انقراض انبوه گیاهان و حیوانات – یعنی موج ششم انقراض در نیم میلیارد سال گذشته قرار دارد. از زمان از بین رفتن دایناسورها که ۶۵ میلیون سال پیش منقرض شده‌اند می‌توان گفت در حال حاضر بدترین سیلی نابودی از گونه‌ها را تجربه می‌کنیم. اگرچه انقراض به عنوان پدیده ای طبیعی شناخته می‌شود و “در حالت طبیعی” حدود یک تا پنج گونه گیاهی یا جانوری در سال از بین می‌روند. در ادامه با آراد مگ همراه باشید.

خطری ناشی از فعالیت‌های انسانی

بر خلاف انقراض جمعی در گذشته که ناشی از رویدادهایی مانند حملات شهابی، فوران‌های آتشفشانی، و تغییرات آب و هوایی طبیعی بودند، بحران کنونی تقریبا به طور کامل توسط انسان‌ها به وجود می‌آید. در حقیقت ۹۹ درصد گونه‌های تهدید شده در معرض خطر فعالیت‌های انسانی قرار دارند و عمدتا به دلیل از دست دادن زیستگاه طبیعی، ایجاد گونه‌های غیر طبیعی  و بومی و گرم شدن جهانی کره زمین است. از آنجا که میزان تغییر در زیست کره ما رو به افزایش است و به این دلیل که انقراض گونه‌ها به طور بالقوه منجر به انقراض دیگر گونه‌ها در یک شبکه زیست ‌محیطی پیچیده می‌شود، تعداد انقراض ها در دهه‌های آینده سبب جدا شدن زنجیره اکوسیستم‌ها خواهد شد.

تنوع گونه‌ای، انعطاف‌ پذیری اکوسیستم را تضمین می‌کند و به جوامع اکولوژیک دامنه لازم برای مقاومت در برابر فشار را می‌دهد. بنابراین در حالی که طرفداران حفظ منابع طبیعی اغلب تلاش‌های خود را بر روی اکو سیستم‌های غنی از گونه‌ها مانند جنگل‌های بارانی و تپه‌های مرجانی متمرکز می‌کنند – یک استراتژی جامع برای حفظ تنوع زیستی باید شامل انواع زیستگاه با گونه‌های کم‌تر مانند علفزار، توندرا و دریاهای قطبی باشد زیرا هر گونه انقراض می‌تواند مخرب و برگشت ناپذیر باشد. و این در حالی است که بیش‌ترین نگرانی ها نسبت به گونه‌های منقرض شده در سطح جهانی تمرکز دارد. بیشتر مزایای تنوع زیستی در سطح محلی و بومی اتفاق می‌افتد و حفظ جمعیت‌های محلی تنها راه برای تضمین تنوع ژنتیکی برای بقای طولانی‌ مدت گونه‌ها است.

انقراض جانوری و گیاهی

دانشمندان تخمین می‌زنند که در حال حاضر، در حال از دست دادن گونه‌های گیاهی و جانوری با سرعت ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ برابر بیش از سرعت طبیعی انقراض روبرو هستیم، درواقع بیش از ده‌ها انقراض در هر روز. این روند می‌تواند ترسیم کننده آینده ای ترسناک باشد، زیرا ۳۰ تا ۵۰ درصد از تمامی گونه‌ها احتمالا تا اواسط قرن حاضر به طور کامل منقرض می‌شوند.

در طول ۵۰۰ سال گذشته، حدود ۱۰۰۰ گونه جانوری منقرض شده‌اند، از گاومیش جنگلی ویرجینای غربی و گوزن شمالی (Merriam) گرفته تا کبوتر وحشی و طوطی پورتوریکو جزیره کولبرا، البته باید خاطر نشان کرد که این هزاران گونه شامل زمانی که دانشمندان فرصتی برای توصیف گونه‌های منقرض شده نداشتند، نمی‌شود. هیچ‌کس واقعا نمی‌داند که چه تعداد از گونه‌ها در خطر انقراض قرار دارند. دیوید ویلکوف، دانشمند محیط ‌زیستی، تخمین می‌زند که ۱۴۰۰۰ تا ۳۵۰۰۰، گونه در معرض خطر در ایالات ‌متحده وجود دارند که ۷ تا ۱۸ درصد از گیاهان و حیوانات آمریکایی را در بر می‌گیرد. IUCN (اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست)، حدودا ۳ درصد از گونه‌ها را مورد ارزیابی قرار داده است و ۱۶۹۲۸ گونه را در سراسر جهان شناسایی کرده ‌است که در معرض خطر انقراض قرار دارند. تقریبا ۳۸ درصد از گونه‌های ارزیابی شده.

چیزی که واضح است این است که در دهه‌های آینده، هزاران گونه در معرض خطر نابودی قرار خواهند گرفت.

دوزیستان

هیچ گروهی از حیوانات بیشتر از دوزیستان در معرض خطر انقراض قرار ندارد. دانشمندان تخمین می‌زنند که یک سوم و حتی بیشتر، از ۶۳۰۰ گونه شناخته ‌شده دوزیستان در معرض خطر انقراض قرار دارند. در حال حاضر، سرعت انقراض دوزیستان ممکن است ۲۵۰۳۹ تا ۴۵۴۷۴ برابر بیش از سرعت انقراض طبیعی باشد.

قورباغه‌ها، وزغ‌ها و سمندرها به دلیل از دست رفتن زیستگاه، آب و آلودگی هوا، تغییر آب و هوا، مواجهه با نور فرابنفش، ایجاد گونه‌های غیر بومی و بیماری‌ها از بین می‌روند. به دلیل حساسیت آن‌ها نسبت به تغییرات محیطی، دوزیستان به سرعت از بین می‌روند. تغییرات اکو سیستم رادیکالی و افراطی در نهایت منجر به از بین رفتن گونه‌های بسیاری از جمله انسان‌ها خواهد شد.

پرندگان

پرندگان تقریبا در هر سکونت‌گاهی روی کره زمین زندگی می‌کنند و اغلب در ردیف حیوانات قابل مشاهده و آشنای حیات وحش در سراسر جهان هستند. بدین ترتیب، آن‌ها مانند زنگ خطری مهم برای ردیابی تغییرات  در بیوسفری عمل می‌کنند. کاهش جمعیت پرندگان در تمام زیستگاه‌های طبیعی تایید می‌کند که تغییرات عمیقی روی سیاره ما در واکنش به فعالیت‌های انسانی در حال رخ دادن هستند.

گزارش سال ۲۰۰۹ در مورد وضعیت پرندگان در ایالات ‌متحده نشان داد که ۲۵۱ (۳۱ درصد) از ۸۰۰ گونه در این کشور از شرایط محافظت شده قرار دارند. در سطح جهانی، موسسه بین المللی BirdLife تخمین می‌زند که ۱۲ درصد از گونه‌های شناخته ‌شده پرندگان در حال حاضر در معرض تهدید انقراض قرار دارند، ۱۹۲ گونه پرنده یا ۲ درصد، با خطر بسیار بالای انقراض در حیات وحش روبرو هستند. یعنی دو گونه بیشتر از سال ۲۰۰۸. تغییر شرایط آب و هوایی و تخریب سکونت‌گاه اغلب باعث کاهش بیشتر پرندگان شده است، اما اثرات گونه‌های مهاجم و شکار توسط شکارچیان نقش بزرگی را در این کاهش جمعیت ایفا می‌کنند.

ماهی ها

افزایش تقاضا برای آب، انسداد رودخانه ها در سراسر جهان، دفع و انباشت آلاینده‌ها و گونه‌های مهاجم، زندگی برخی از گونه‌های جانوری آبی را که در آب‌های شیرین و دریایی زندگی می‌کنند را به خطر انداخته است.

انجمن شیلات آمریکا ۷۰۰ گونه ماهی آب شیرین یا خاویاری در آمریکای شمالی را شناسایی کرده است که در معرض خطر انقراض قرار دارند. این رقم بالغ بر ۳۹ درصد از جمعیت ماهیان این قاره است. در سراسر کره زمین، ۱۸۵۱ گونه ماهی‌ – برابر با ۲۱ درصد از تمامی گونه‌های ماهی – در معرض خطر انقراض قرار گرفتند که در سال ۲۰۱۰ توسط IUCN بررسی شدند، از جمله بیش از یک سوم کوسه ها و پرتو ماهی.

بی مهره ها

جانوران بی مهره، از پروانه‌ها گرفته تا نرم تنان (کرم‌های خاکی) و مرجان‌ها، بسیار متنوع هستند و هر چند که هیچ‌کس نمی‌داند چه تعداد از این گونه‌ها وجود دارند، تخمین زده می‌شود که حدود ۹۷ درصد از کل گونه‌های حیوانات روی کره زمین را بی مهرگان تشکیل می‌دهند.

IUCN، این گونه را مورد ارزیابی قرار داده ‌است و از میان ۱.۳ میلیون گونه شناخته ‌شده بی مهره، حدود ۳۰ درصد از گونه‌ها، در معرض خطر انقراض قرار دارند. بی مهرگانی که در آب های شیرین زندگی می‌کنند به شدت از سوی آلودگی آب، تخلیه آب‌های زیرزمینی و پروژه‌های آبی مورد تهدید قرار می‌گیرند، در حالی که تعداد زیادی از بی‌مهرگان از اهمیت علمی قابل ‌توجهی برخوردارند به دلیل نابودی سریع جنگل‌های انبوه مناطق گرمسیری در معرض خطر قرار دارند و یا منقرض شده‌اند. در اقیانوس، ریف های مرجانی به شکل هشدار دهنده‌ای در حال کاهش هستند: اولین ارزیابی جامع جهانی در سال ۲۰۰۸ از این حیوانات نشان داد که یک سوم ریف های مرجانی در حال نابودی هستند.

پستانداران

شاید یکی از مهم‌ترین عناصر بحران انقراض فعلی این واقعیت است که بیشتر نزدیک‌ترین خویشاوندان ما – نخستین شبهه انسان های روی کره زمین – به شدت در معرض خطر نابودی قرار دارند. حدود ۹۰ درصد نخستی سانان – گروهی که شامل میمون‌ها، لئورورها (میمون پوزه دار)، بوزینه، گالاگو، شبگردان هندی و کَپی (انسان واران) هستند – در جنگل‌های گرمسیری زندگی می‌کنند که به سرعت در حال از بین رفتنند. IUCN ، تخمین می‌زند که تقریبا ۵۰ درصد از گونه‌های اصلی نخستی سانان در معرض خطر انقراض قرار دارند. به طور کلی، IUCN بیان می‌کند که جمعیت نیمی از ۵۴۹۱ پستانداران شناخته ‌شده رو به کاهش هستند. و به طور واضح یک پنجم از آنان در معرض خطر نابودی برای همیشه قرار دارند. علاوه بر نخستی‌ها، پستانداران دریایی – از جمله چند گونه از نهنگ، دلفین‌ها و خوک‌های دریایی – در بین پستاندارانی قرار دارند که به سرعت در حال انقراض هستند.

گیاهان

از طریق فوتوسنتز، گیاهان اکسیژن لازم را برای تنفس ما و غذایی که می‌خوریم فراهم می‌کنند، در نتیجه ستون های اصلی زندگی روی کره زمین هستند. آن‌ها همچنین منبع بسیاری از داروها هستند که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند. از بیش از ۳۰۰۰۰۰ گونه شناخته‌ شده از گیاهان، IUCN تنها ۱۲۹۱۴ گونه‌ را ارزیابی کرده‌ است و دریافته ‌است که حدود ۶۸ درصد از گونه‌های گیاهی مورد ارزیابی در معرض خطر انقراض قرار دارند.

برخلاف حیوانات، گیاهان نمی‌توانند به آسانی زیستگاه خود را تغییر دهند و به سوی زیستگاه جدید حرکت کنند، همین ویژگی آن‌ها را بیشتر در معرض خطر انقراض قرار می‌دهد. در واقع، مطالعه نشان می‌دهد که تخریب زیستگاه منجر به “سرعت بخشیدن انقراض” می‌شود و به موجب آن گیاهانی که غالب به نظر می‌رسند در طول زمان ناپدید خواهند شد زیرا قادر به پراکنده شدن در زیستگاه های جدید نیستند. گرم شدن کره زمین احتمالا این مشکل را تشدید می‌کند. در حال حاضر، دانشمندان می‌گویند که گرم شدن هوا باعث تغییرات سریع و چشمگیر در گستره و توزیع گیاهان در سراسر جهان می‌شود. با این که گیاهان ستون فقرات اکوسیستم‌ها و پایه زنجیره غذایی را می‌سازند، اما این خبر بسیار بدی برای همه گونه‌هایی است که به گیاهان برای غذا، سرپناه و زنده ماندن نیاز دارد. حتی خود ما.

خزندگان

در سطح جهانی، ۲۱ درصد از کل خزندگان ارزیابی شده در معرض خطر انقراض قرار دارند و یا مستعد قرار گیری در خطر نابودی هستند – طبق گزارش IUCN، از میان ۵۹۴ گونه خزنده در ایالات متحده، ۳۲ گونه خزنده در معرض خطر انقراض قرار دارند یعنی حدود ۹ درصد از کل آن‌ها. خزندگان جزیره ای (خزندگانی که زیستگاه بومی آن‌ها در جزیره هاست) با سخت‌ترین ضربه مواجه هستند زیرا از سال ۱۶۰۰، ۲۸ گونه از خزندگان به طور کامل از میان رفته اند.

دانشمندان می‌گویند که انقراض خزندگان جزیره ای به دلیل فعالیت‌های انسانی و تغییر زیستگاه‌های قاره‌ها و ایجاد “جزایر مصنوعی”، است، به همین دلایل خزندگان مجبور به خزیدن بر روی زمین هایی خواهند شد که به جوامع انسانی نزدیک تر هستند و در طول زمان گونه‌ها از یکدیگر جدا می‌شوند و مانع از تولید مثل خواهد شد. تهدید اصلی برای خزندگان، تخریب زیستگاه و هجوم گونه‌های غیر بومی است.

شهین غمگسار
مترجم هستم. با واژه‌ها سروکار دارم. و گاهی می نویسم.