چهار پل شگفت‌انگیز ایران

در این مقاله قصد داریم چهار پل بسیار زیبا و دیدنی ایران را معرفی کنیم. پل‌هایی که هر کدام از آنها در نقطه‌ای از خاک ایران قرار دارند و به دلیل منحصر به فرد بودن به عنوان جاذبه‌ای شگفت انگیز مورد توجه گردشگران قرار گفته‌اند. با ما در آراد مگ همراه باشید تا با این سازه‌های جذاب آشنا شویم.

پل معلق مشکین شهر

اولین جاذبه از این لیست به مرتفع‌ترین و طولانی‌ترین پل خاورمیانه تعلق دارد. درست حدس زدید! پل معلق مشکین شهر. پلی بر فراز رودخانه و دره‌ای سرسبز که عبور از روی آن حس بسیار متفاوتی با سایر پلهایی دارد که تا به حال از روی آن رد شده‌اید. حسی آمیخته با هیجان، ترس و لذت.

این پل یکی از شگفت انگیزترین سازه‌هایی است که در استان اردبیل ساخته شده و طبیعت رویایی و زیبایی را از بلندای آن می‌توان دید.

برای دیدن این سازه باید خود را به مشکین شهر و به مجموعه گردشگری خیاو برسانیم. این مجموعه بزرگترین پروژه گردشگری در استان اردبیل است و پل معلق از اصلی‌‎ترین سازه‌های آن است.

این جاذبه دو سوی رودخانه خیاو چای را به هم متصل می‌کند و با رفتن به بالای آن از ارتفاع ۸۰ متری، این رودخانه خروشان را زیر پاهای خود خواهیم دید.

طول آن به تعداد روزهای سال است یعنی ۳۶۵ متر، عرض آن ۲ متر و ارتفاع دکل پل ۲۱ متر است.

نخستین بار فردی به نام مهندس گنجعلی بیک، ایده ساخت آن را با الهام از پل کاپیلانوی ونکوور کانادا مطرح و سپس طراحی کرد و در نهایت با همت مهندسان داخلی چنین شاهکاری خلق شد.

ویژگی‌ها

بد نیست کمی هم با مشخصات فنی این سازه شگفت انگیز آشناشویم. در ساخت عرشه آن از موادی از جنس کامپوزیت و پلیمر استفاده شد و طرح آن شبیه به چوب است. این مواد از مقاومت بالایی در مقابل ضربه، فشار، صاعقه و رطوبت برخوردار بوده و تمام نکات ایمنی چون سنسورهای حرکتی، بادسنج و صاعقه گیر در آن استفاده شده است. مقاومت پل به اندازه‌ای است که در روزهای تعطیل حدود سه هزار نفر از روی آن عبور می‌کنند.

بودن بر فراز دره‌ای عمیق با پوششی از مخمل سبز به همراه رودی پر پیچ و خم و تماشای قله باشکوه سبلان در ارتفاع هشتاد متری بر روی پل معلق، قابل مقایسه با هیجان ترن هوایی است.

گرچه عبور از روی این پل سرتاسر هیجان است اما اوج هیجان در قسمتی است که شیشه به کار رفته و  این مناظر رویایی را می ‌توانید درست در زیر پایتان تماشا کنید.

این سازه زیبا در سال ۱۳۹۴ به همت ریاست سازمان میراث فرهنگی افتتاح شد و به عنوان یکی از برترین جاذبه‌های اردبیل هر ساله سیل عظیمی از مشتاقان را روانه این استان می‌کند.

سایر امکانات مجموعه

منطقه گردشگری خیاو که به نور سبلان نیز شهرت دارد از امکانات متنوعی برای گردشگران برخوردار است. علاوه بر عبور از روی این پل می توانید لذت هیجان را، با زیپ لاین کامل کنید. برای این کار باید از یک کابل آویزان شده و در میان آسمان از تپه‌ای به تپه دیگر بروید.

از دیگر امکانات مجموعه که می‌تواند لحظات خوش شما را جاودانه کند می‌توان به رستوران گردان، تالارهای پذیرایی، شهربازی، بازارچه صنایع دستی، سوییتهای اقامتی، دوچرخه سواری، موتور چهارچرخ، اسب و شتر سواری، ورزشهای هوایی چون پاراگلایدر، هارد سافت، بالن سواری  و بسیاری موارد دیگر را اشاره کرد.

پل معلق مشکین شهر

این منطقه به دلیل کوهستانی بودن در زمستان و پاییز سرد و برفی است. بهترین زمان سفر به مشکین شهر در فصل بهار و تابستان است. بهتر است از قبل برای رزرو جا اقدام کنید و ترجیحا چادر مسافرتی به همراه داشته باشید چرا که در این دو فصل جمعیت زیادی راهی این منطقه می‌شوند و ممکن است برای یافتن مکان مناسب برای اسکان دچار مشکل شوید.

هنگام سفر به مشکین شهر از دیگر جاذبه‌های این منطقه چون چشمه‌های آبگرم موییل و قینرجه، آرامگاه شیخ حیدر، آبشارها، بناهای باستانی چون قلعه بربر، محوطه شهر یری، پارک جنگلی خیاو چای و …غافل نشوید.

بیشتر بخوانید:

از جهنم دره تا گرند کنیون ایران

پل معلق پیر تقی

دومین جاذبه از این لیست باز هم به استان اردبیل تعلق دارد. اما این بار برای دیدن این پل عجیب باید راهی هشتجین شویم. این اثر زیبا در ۱۰ کیلومتری شهر هشتجین و ما بین تونل ۹ و ۱۰ در حوالی روستای پیرتقی، بر روی رودخانه قزل اوزن  قرار گرفته است.

ویژگی ها

با عبور از روی این پل تجربه معلق بودن در میان زمین و آسمان را خواهید داشت. تجربه‌ای هراس انگیز در بلندای رودخانه که با صدای خش خش چوبهای لرزان عرشه ترکیب شده است و اگر بدانید که بدنه این سازه بر خلاف پل قبلی نه از پلیمر است و نه ضد حریق و فشار، این هیجان با ترس آمیخته می‌شود.

تکانهای پل بر فراز رودخانه پر آب قزل اوزن و در ارتفاع ۶۰ متری از رودخانه‌ای خروشان تجربه‌ای نیست که به سادگی فراموش کردنی باشد. عبور از روی این سازه لرزان هفتاد متری به همراه مناظر خیره کننده اطراف به قدری جذاب است که ممکن است بارها و بارها حال و هوای سفر به این منطقه دوباره به سراغتان بیاید.

داستان پل پیرتقی

در سال ۱۳۸۷ عده‌ای از مهندسان و پژوهشگران برای احداث سد پیر تقی مجبور به عبور از رودخانه خروشان قزل اوزن بودند و همین عبور و مرور از رودخانه کار آنها را با مشکلات بسیاری رو به رو کرده بود. به همین علت تصمیم بر این شد تا پلی به صورت موقت بر روی رودخانه احداث شود تا در طول پروژه از آن استفاده کنند.

این پل معلق بر روی چهار سیم بکسل قطور ساخته شد و برای گرفتن لرزش در مقابل بادهای شدید منطقه تعدادی سیم بکسل نیز به آن اضافه شد.

با تمام شدن پروژه این پل همچنان بر جای ماند و شکل آن و محل قرار گرفتن آن باعث شد تا به مرور گردشگران با آن اشنا شده و آوازه هیجان و زیبایی آن در میان مردم بپیچد.

گرچه این سازه تنها برای عبور و مرور تکنسین‌ها به صورت موقت احداث شد و مانند پل معلق مشکین شهر از امنیت کافی برخوردار نیست اما سالانه جمعیت زیادی برای دیدن آن راهی استان اردبیل می‌شوند.

توجه داشته باشید که پل پیر تقی به عنوان یک جاذبه گردشگری برای عبور و مرور، مورد تایید سازمان میراث فرهنگی نیست. اگر قصد دارید دل به دریا بزنید و از روی آن عبور کنید حتما از استحکام آن اطمینان حاصل کنید و نکات ایمنی را رعایت کنید.

این منطقه  برخلاف پل معلق مشکین شهر از امکانات کاملا بی بهره است. در این جا می‌توانید از طبیعت زیبای رودخانه قزل اوزن لذت ببرید. از چشمه های گوارای پیر تقی که در کنار دو درخت در پایین دست رودخانه قراردارند بنوشید و یا اگر اهل کوهنوردی هستید، با صخره‌نوردی و کوهنوردی در کوههای اطراف، حال و هوای سفرتان را دلپذیرتر کنید.

بیشتر بخوانید:

«باورهای عامیانه» این مکان‌ها را جذاب‌تر کرده است!

پل ورسک؛ پلی ثبت شده در گینس

سومین جاذبه از این لیست به پل پیرزوی یا پل ورسک شهرت دارد. برای دیدن این پل باید راهی خطه سرسبز مازندران و روستای زیبای ورسک شویم. پلی که عظمت و ارتفاعش برای دقایقی هر بیننده‌ای را میخکوب می‌کند. این پل در ۲۷ کیلومتری پل سفید در شهرستان سوادکوه در ارتفاعات ورسک قرار دارد.

ورسک از بزرگترین پل‌های راه اهن ایران است و تنها قطار است که اجازه عبور و مرور از این سازه شگفت انگیز را دارد.

اما چه چیزی باعث شده تا نام این پل هشتاد ساله در کتاب رکوردهای گینس ثبت شود؟

داستان سه خط طلا و پل ورسک

در دوران حکومت پهلوی اول قرار داد احداث راه آهن شمال – جنوب توسط مدیر عامل شرکت دانمارکی کمپساکس امضا شد. طی این قرار داد یورگن ساکسلید متعهد شد تا طی شش سال ۹۰۰ کیلومتر خط راه آهن در ایران احداث کند. با بسته شدن این قرار دارد مهندسان اروپایی راهی ایران شدند و به تهیه طرح و نقشه از کوههای البرز پرداختند. آنها در این طرح دریافتند که قطار باید از روستای ورسک که در گذشته به آن عباس آباد می‌گفتند با طی مسافتی حدود ۱۰ کیلومتر و ارتفاعی در حدود ۶۰۰ متر از کوهستان عبور کرده و به سمت تونل گدوک برود و عبور از چنین شیب تندی برای قطار امکان پذیر نبود.

بنابراین تصمیم بر آن شد که این مسیر به صورت سه پله بر روی دامنه کوه اجرا شود که امروزه این سه مسیر به سه خط طلا شهرت پیدا کرده است.

پل ورسک

از دیگر چالش‌های این مسیر وجود دره ورسک بود که سازندگان را مجبور به ساخت پلی با دهانه بزرگ کرد. پلی که به عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی از آن یاد می‌شود و  امروزه به عنوان یکی از جاذبه‌های سیاحتی سوادکوه مورد استقبال گردشگران است.

سازندگان

کار ساخت این اثر در سال ۱۳۱۳ آغاز شد و دو سال بعد در سال ۱۳۱۵ با حضور رضا شاه افتتاح شد.

بر اساس منابع، فردی به نام رابسویچ مهندس سازنده پل ورسک بود و به همراه خانواده‌اش در نزدیکی پل و در دره ورسک اقامت داشت. او  بنیانگذار تونل زنی جدید بود.

طبق داستانی، هنگام افتتاح پل و عبور قطار از روی آن، رضا شاه دستور داد تا سر مهندس اتریشی به همراه خانواده‌اش زیر پل قرار بگیرند و مهندس اتریشی نیز با اطمینان از کار خود زیر پل قرار گفت و قطار بدون کوچکترین مشکلی از روی پل عبور کرد. این قطار پس از آن روز بیش از هشتاد سال است که از روی این پل به سلامت عبور می‌کند.

در طراحی این سازه فردی به نام هانس اتوناتر نیز حضور داشت. او مهندسی سوئیسی، نابغه ریاضی و فارغ التحصیل دانشگاه پلی تکنیک زوریخ بود که طراحی و اجرای پل ورسک و سایر پل‌های راه آهن سراسری ایران زیر نظر او انجام می‌شد.

مهندس والتر اینگر اتریشی نیز یکی دیگر از مهندسان پروژه بزرگ پل ورسک بود که در جریان ساخت پل فوت می‌کند و جنازه وی را در گورستان ورسک به خاک می‌سپارند. قبر این فرد توسط اهالی با سنگ چین مشخص شده است.

بیشتر بخوانید:

چشمه مرتضی علی ؛ جلوه ای خارق العاده از قدرت کویر

ویژگی های فنی

برای ساخت پل ورسک از ابزارهای ساده‌ای چون دریل دستی، دینامیت و مواد و مصالحی چون آجر، سیمان و شن شسته شده استفاده شد. در این سازه از آرماتور استفاده نشده و هیچ سازه فلزی در ساخت آن به کار نرفته است.

برای شروع کار دو پایه بتنی در دو سوی دره ساخته و به هم متصل شد و پس از آن طاق  قوسی بر روی آن سوار گردید و در نهایت کار آجر کاری روی بدنه انجام شد. از آنجایی که رودخانه ورسک از زیر این پل عبور می‌کند مهندسان با ساخت تونلی در زیر رودخانه، قطار را از خطر طغیان‌ احتمالی رود در امان نگه داشتند و با چرخش و تغییر ارتفاعی حدود ۱۰۰متر قطار بر روی پل ورسک قرار می‌گیرد.

این سازه از ته دره حدود ۱۱۰ متر ارتفاع دارد. طول آن ۸۶ متر و جمعا ۴۵۰۰ متر مکعب است.

با توجه به اینکه حدود هشتاد سال از عمر این پل می‌گذرد نگرانی‌هایی پیرامون فرسودگی آن وجود داشت که طی قراردادی با دانشگاه صنعتی شریف بر روی این پل سنسورهای نصب شد تا در صورت بروز هرگونه مشکل هشدار داده شود و اقدامات اساسی برای بازسازی آن انجام شود.

چرا پل ورسک پل پیرزوی نام گرفت؟

در طی جنگ جهانی دوم، قوای متفقین روزانه با ۷۵ قطار، ادوات و تسلیحات نظامی را از بندر امام خمینی در جنوب به بندر ترکمن در شمال ایران می‌آوردند. به خاطر کمک رسانی به اتحاد جماهیر شوروی که توسط المان محاصره شده بود این پل توسط چرچیل «پل پیروزی» لقب گرفت. روایتی نیز از فرمانده قوای متفقین موجود است که می‌گوید: «اگر راه آهن سراسری ایران وجود نداشت جهان به شکل دیگری بود».

سی و سه پل

آخرین جاذبه از این لیست به سی و سه پل اختصاص دارد. یادگاری از دوره صفوی که چون تلی پر نگین سالهاست گیسوان مواج زاینده رود را زینت داده است.

این اثر زیبا که بزرگترین پل زاینده رود است در دوره شاه عباس صفوی در سال ۱۰۰۵ هجری توسط  معماری به نام حسین بنا اصفهانی در شهر اصفهان ساخته شد. چون الله وردیخان در ساخت این پل مباشرت داشته به نام پل الله وردیخان نیز شهرت دارد.

جهانگردان بسیاری از  این جاذبه با عناوین گوناگونی چون شاهکار معماری، از پل‌های درجه اول جهان و بهترین اثر معماری ایران یاد کرده‌اند.

این پل زیبا ۲۹۵ متر طول، ۱۴ متر عرض و ۳۳ دهانه دارد. در مورد ۳۳ دهانه پل نظرات بسیاری مطرح شده است که یکی از انها اشاره به ایزد بانوی آب دارد. برخی از محققین این عدد را نماد ایزد بانو آناهیتا می‌دانند که نماد آب‌های روان و زایندگی است.

در کتاب عالم آرای عباسی این پل دارای ۴۰ چشمه معرفی شده است که هفت دهانه از آن را گرفته‌اند و به همین علت به سی وسه پل شهرت یافته است.

بیشتر بخوانید:

عجایب روستاهای ایران

ویژگی ها

پی بنا با سنگ و آهک ساخته شده و با آجر و گچ بدنه آن احداث شده است. در دو سوی آن طاقنماهای سرپوشیده‎ای وجود دارد که از یک سو به رود و از سوی دیگر به میان پل راه دارند و با عث شده‌اند تا معبر مسقف باریکی در دو سمت آن ایجاد شود. بر روی پیاده روی پل ۹۹ طاقچه وجود دارد که در گذشته بر روی آنها نقاشی‌های بسیار زیبایی کشیده شده بود و امروزه همه آنها از میان رفته است.

جشن‌های برگزار شده بر روی سی و سه پل

جشن آبریزان و آب پاشان از مراسم زیبایی بود که در کنار زاینده رود برگزار می‌شد و مردم با ریختن آب و گلاب بر روی یکدیگر در این مراسم شاد شرکت می‌کردند.

خاج شویان نیز یکی از مراسم ارامنه بود که در دوره صفوی بر روی این پل برگزار می‌شد. بر طبق برخی منابع ،شاه عباس جشن نوروز را در سال ۱۰۱۸ بر روی سی و سه پل برپا کرد. او دستور داد علاوه بر نقش جهان این پل را نیز زینت داده و چراغانی کنند. این جشن  سه تا هفت شبانه روز به طول انجامید.

این بنا یکی از قشنگترین آثار معماری ایران است که به شماره ۱۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مائده معیری
دانش آموخته ایرانشناسی، عاشق سفر و قلم