دیدنی های ایرانگردشگریهمه چیز از همه جا

«سی سخت»، شهری که سی تن از یاران کیخسرو در آن آرمیده‌اند

در دامن کوه دنا، مرتفع‌ترین رشته کوه زاگرس، شهری اسطوره‌ای به نام «سی سخت» قرار دارد که مردم آن پیوند دیرینه‌ای با اساطیر و داستانهای شاهنامه دارند. مکانی بسیار زیبا با اقلیم کوهستانی که با سفر به آن هم می‌توان سیر و سیاحتی به دل تاریخ اساطیری ایران کرد و هم از طبیعت وصف ناپذیر آن لذت برد. با آراد مگ همراه باشید تا با گوشه دیگری از زیبایی های ایران آشنا شویم.

موقعیت جغرافیایی سی سخت

سی سخت یکی از شهرهای زیبا و کمتر شناخته شده ایران است که برای دیدن آن باید راهی استان کهگیلویه و بویر احمد شوید. این شهر مرکز شهرستان دناست و در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر یاسوج قرار دارد.

طبق آخرین سرشاری بالغ بر هفت هزار نفر در این شهر زندگی می‌کنند.

مردم شهر زیبای سی سخت از از اقوام لر و از ایل بزرگ بویر احمد هستند.

قرار گرفتن این شهر در دامنه‌های مرتفع دنا باعث شده تا آب و هوایی سردسیری بر این مکان حاکم شود. زمستان‌های این منطقه سرد و پر برف است و همین بارش برف و باران فراوان موجب پدید آمدن جویبارها و چشمه‌سارهای بسیاری در این منطقه شده است.

بهار این منطقه بسیار دلپذیر و زیباست و با عطر درختان سیب، آویشن کوهی و صدای چشمه سارهای جاری و زلال، این جذابیت صد چندان می‌شود.

همین مناظر زیبا این شهر به یکی از مناطق برتر گردشگری در استان کهگیلویه و بویر احمد تبدیل کرده است.

اسطوره سی سخت

در مورد نام سی سخت داستان جالبی وجود دارد که مرز بین واقعیت و یا اسطوره بودن آن لابه لای زمان گم شده است.

ساکنین این منطقه به شاهنامه علاقه بسیاری دارند و اساطیر و داستانهای زیبایی با این خطه از خاک ایران پیوند خورده است.

بر طبق روایتها، در دوره پادشاهی کیخسرو، (از پادشاهان اساطیری ایران)، او به همراه تعدادی از پهلوانان خود که به همراه فرمانده بیژن سی تن بودند تصمیم داشتند از راه تل خسرو که در فاصله چهار کیلومتری از شهر یاسوج قرار دارد به کوخدان بروند. کوخدان روستایی در سی سخت است که در گذشته به آن کومه دان می‌گفتند.

آنها پس از رسیدن به گردنه‌ای که بعدها به نام بیژن نامگذاری می‌شوند توقف می‌کنند. کیخسرو به دلیل صعب العبور بودن از همراهانش می‌خواهد که از ادامه این مسیر صرف نظر کنند و بازگردند.

با سپری شدن شب و بالا آمدن خورشید همراهان کیخسرو با جای خالی او مواجه می‌شوند و در می‌یابند که او از گردنه عبور کرده است. پس آنها نیز به فرماندهی بیژن تصمیم به عبور از این گردنه می‌گیرند. اما در میانه راه برف و بورانی شدید آنها را از پای درمی آورد و بیست و نه پهلوان به همراه فرمانده بیژن در نبردی نابرابر با طوفان از بین می‌روند.

به همین علت این گردنه به نام فرمانده این دلاوران، «بیژن» نامگذاری شده و مرگ سخت این سی دلاور و یا سرسختی آنها در نبرد با طبیعت باعث شده تا نام این شهر به یاد آنها «سی سخت» نامیده شود.

اما کیخسرو از این مهلکه جان سالم به درمی‌برد. او هنگام مواجهه با برف و بوران در غاری پناه می‌گیرد که آن غار امروزه به غار کیخسرو شهرت دارد.

پیشینه سی سخت

اگر بخواهیم بدانیم که سکونت دراین منطقه از چه زمانی شکل گرفته باید به پیش از اسلام برگردیم. در حفاری های انجام شده در روستای چال شاهین سی سخت، باستان شناسان با گورهای تاریخی بسیاری مواجه شدند که قدمت آنها به ۳۵۰۰ سال پیش میرسید و مربوط به دوره عیلام میانه بود.

از این مکان که به گورستان تاریخی «لما» شهرت دارد گورهایی به صورت خرپشتی خانوادگی، چارچینه‌ای با سقف های مسطح و گورهایی قلوه سنگی که مخصوص کودکان بود پیدا شد.

 از این گورستان اشیائی زینتی و کاربردی شامل، گوشواره، دستبند، انگشتر، سوزن، حلقه، مهر و همچنین آثار جنگ افزاری چون تیغه چاقو، سرنیزه، پیکان و شمشیر به دست آمد.

به عقیده باستان شناسان این گورستان محل دفن کوچروهایی است که از خوزستان و فارس برای کوچ تابستانه به این مکان مهاجرت می‌کرده‌اند.

تل اسپید نیز تپه‌ای است که در آن آثاری از هزاره اول تا دوره ساسانی به دست آمد. متاسفانه بخش زیادی از این تپه به دست سودجویان تخریب شد.

بافت شهر سی سخت

این منطقه را می‌توان باغ شهری زیبا دانست که مردمی علاقه‌مند به دانش و سخت کوش دارد. در ورودی این شهر مجسمه جالبی از حضور گردشگران استقبال می‌کند. مردی کشاورز که در یک دست کتاب دارد و در دست دیگر محصول کشاورزی! و این نشان می‌دهد که سی سخت شهر نعمت و دانش است.

جاذبه های سی سخت

رشته کوه و منطقه حفاظت شده دنا

رشته کوه  دنا باشکوه ترین جاذبه سی سخت است که در ارتفاع ۴۴۰۰ متری واقع شده و بلند ترین رشته کوه زاگرس است. جنگلهایی انبوه با پوششی زیبا از درختان بلوط، به دامنه‌های این کوه سرسبزی و طراوت بخشیده‌اند.

منطقه حفاظت شده دنا نیز بخشی از دامنه‌های این رشته کوه مرتفع است که از لحاظ پوشش گیاهی، جانوری و ساختار زمین شناسی ارزش بسیار زیادی دارد.

پستی و بلندی های منطقه حفاظت شده دنا به قدری زیاد است که میانگین آن به سه هزار متر می‌رسد. گردنه تاریخی بیژن در شرق دنا قرار گرفته و رودخانه ‌های بشار و ماربر در شمال و جنوب و غرب آن جاری است.

در محل تلاقی دو رود خرسان و بشار، جنگلی انبوه با پوششی متنوعی از انواع گیاهان دارویی، تزئینی و خوراکی وجود دارد که زیبایی آن چشمان هر بیننده‌ای را خیره می‌کند. این منطقه، پست ترین بخش از منطقه حفاظت شده دنا را تشکیل می‌دهد.

پوشش گیاهی و جانوری

علاوه بر اینکه این منطقه چون داروخانه‌ای طبیعی می‌تواند برای علاقه مندان به طبیعت و طب سنتی بسیار جذاب باشد برای جانور شناسان و جانور دوستان نیز بسیار محبوب است و فرصت کنکاش و مطالعه در مورد جانوران گوناگون در این منطقه را برای آنها مهیا کرده است.

ساکنین کوهستان

جانوران بسیاری چون گرگ، پلنگ، گربه‌های وحشی، بز، پازن، خرس قهوه‌ای، کبک دری، انواع گونه های عقاب و پرنده نادر هما که نسل آن رو به انقراض است از جانوران ساکن در این پهنه کوهستانی هستند.

از ارزنده ترین جانوران این منطقه که نقشی بسیار موثر در احیاء جنگل های بلوط در دامنه‌های زاگرس داشتند می توان سمور، راسو و سنجاب ها را نام برد. سنجابهای ایرانی یکی از زیباترین سنجابهای جهان هستند که این منطقه یکی از اصلی ترین سکونت گاه‌های آنهاست.

ارزش زمین شناختی

ساختار زمین شناسی این منطقه نیز به قدری قابل توجه و غنی است که این مکان را به یکی از مکانهای مورد علاقه زمین شناسان تبدیل کرده است و از نظر آموزشی و پژوهشی اطلاعات ارزنده‌ای برای علاقه مندان به این حوزه دارد.

چشمه میشی

از ارتفاعات دنا چشمه‌ای پر آب از دل زمین می‌جوشد که به آن چشمه میشی می‌گویند. این چشمه در پایین گردنه بیژن قرار دارد و سرد ترین، پر آب ترین و بزرگترین چشمه این منطقه محسوب می‌شود.

از آب این چشمه برای آشامیدن و سیراب کردن زمینهای کشاورزی و باغات سیب و انگور و گردو استفاده می‌شود.

طبق اسطوره‌ها کیخسرو در این چشمه سر و تن خود را شست و در غاری استراحت کرد و تاج شاهی را به لهراسب داد.

چشمه در درون دره‌ای جریان دارد و سردی آب آن به قدری زیاد است که در نزدیکی محل جوشش نمی‌توان دست را برای چند ثانیه نگه داشت.

به این چشمه در گویش محلی چشمه بشو هم گفته می‌شود. این چشمه در شمال شرقی سی سخت و در فاصله پنج کیلومتری از آن قرار گفته است.

 چشمه تاگی

این چشمه نیز یکی از چشمه های پرآب منطقه است که در مسیر کوهنوردان قرار دارد و آب آن به اندازه ای است که باغهای انگور و سیب و گردوی روستای کنجله را سیراب می‌کند.

آبشار ناری

ابشار ناری یکی دیگر از جلوه‌های طبیعت دناست که ارتفاع نسبتا زیادی بین ۴۰ تا ۷۰ سانتی متر دارد. این آبشار در فصل بهار بسیار تماشایی است و از حجم آب بسیار زیادی برخوردار است. آبشار ناری در فاصله ۶ کیلومتری جنوب منطقه حفاظت شده دنا قرار دارد و دسترسی به آن نیازمند دو الی سه ساعت پیاده روی است.

گردنه بیژن

گردنه اسطوره‌ای بیژن همانطور که قبلا در مورد نام آن گفتیم، گردنه‌ای با حدود ۳۳۰۰ متر ارتفاع است که در ارتفاعات دنا قرار دارد و دو شهر سی سخت و پادنا را به هم متصل می‌کند. ازتفاع زیاد موجب شده تا از فصل پاییز تا بهار این گردنه بسته باشد. گاهی ارتفاع برف در زمستان به ده متر هم می‌رسد.

این گردنه یکی از مرتفع ترین گردنه‌های ماشین رو در کشور است و در تابستان میزبان مسافرانی است که برای فرار از گرمای طاقت فرسای هوا به این طبیعت خنک روی می آورند.

کوه گل

در هشت کیلومتری سی سخت طبیعت بسیار زنده و زیبایی وجود دارد که به آن «کوه گل» می‌گویند. این منطقه سه مجموعه زیبا را در دل خود جای داده است.

دشت لاله های واژگون، آبشار زیبای تنگ نمک و دریاچه زیبای کوه گل از جاذبه ‌هایی است که دست به دست هم دادند و طبیعت زیبای این منطقه را خلق کرده‌اند.

دریاچه کوه گل سی سخت

این دریاچه نیم هکتار وسعت دارد و حداکثر عمق آن ۱۵ متر است.

کوه گل دریاچه‌ای فصلی است و در اواخر تابستان آب آن به کمترین میزان خود می‌رسد.

این دریاچه در تابستان میزبان پرندگان مهاجری چون درنا، اردک، لک لک، حواصیل، چنگر، خروس کولی و پرندگان بومی دیگر است.

در فصول بهار و تابستان گلها و گیاهان گوناگونی چون بابونه، قارچ کوهی، نعناع، ریواس و جاشیر در اطراف دریاچه می‌روید و طبیعت رنگارنگ اطراف را با آبی دریاچه ترکیب می‌کند و طبیعتی سحرانگیز پدید می آورد.

چشمه سرد

چشمه سرد نیز یکی دیگر از چشمه سارهای سی سخت است که در منطقه کوه گل قرار دارد و گلهای رنگارنگ و چمن‌های سبز در فصل بهار اطراف این چشمه زیبا را آذین می بندند و جلوه‌ای باشکوه به آن می بخشند.

چشمه توف

چشمه توف یکی دیگر از چشمه‌های پر آب دامنه‌های دناست که در مسیر صعود به دنا قرار گرفته و عطش کوهنوردان خسته را فرو می‌نشاند. این چشمه دائمی است و در تمام فصول سال آبی  خنک و گوارا از  آن جریان دارد.

قلم کوه

قلم کوه قله مرتفعی است که با ارتفاعی حدود ۳۸۰۰ متر در شمال شرقی سی سخت قرار دارد. صعود به آن برای کوهنوردان حرفه‌ای امکان پذیر است. در دامنه‌های آن دو روستای زیبا به نامهای کوخدان و تل سیاه وجود دارد که علاوه بر طبیعت زیبا از ارزش گردشگری بسیاری نیز برخوردارند.

بر روی قسمتی از این کوه نیم تنه شتری به دست هنرمند آفرینش خلق شده است. بومیان معتقدند در گذشته شتری بسیار تنومند در این مکان مرد و نیم تنه آن که نشان از قدرت این حیوان دارد بر بدنه کوه نقش بسته است.

مسیر صعود به این قله از چشمه سرد آغاز می‌شود و تا رسیدن به ارتفاع، مناظر و چشم اندازهای دیدنی بسیاری بر سر راه کوهنوردان وجود دارد که خستگی مسیر را از روح و جانشان می‌زداید.

روستای کوخدان

این روستا در فاصله سه کیلومتری از شهر سی سخت قرار دارد و چون بهشتی در دل کوه پنهان شده است. تاکستانهای زیبا و رویش شکوفه‌های سیب و آلو در فصل بهار این روستا را به یکی از دلپذیرترین تفرجگاهها در بهار تبدیل می‌کند.

چشمه‌های پاک و زلال دنا موجب شده این روستا به یکی از مستعد ترین روستاها در زمینه کشاورزی تبدیل شود.

 جاذبه ‌های اطراف سی سخت

یکی از نزدیکترین جاذبه‌ها به سی سخت روستای زیبای خفر است که به دلیل بارش برف سنگین در پاییز و زمستان به جهنم سفید شهرت یافته است.

این روستا از پوشش گیاهی و جانوری بسیار غنی و منحصر به فردی برخوردار است و مکانهای دیدنی بسیاری چون غار یخی، تنگه دنا، آبشار خفر، چشمه سید محمد و رودخانه‌های پرآب دارد. هر ساله در فصول بهار و تابستان کوهنوردان و طبیعت نوردان بسیاری از این روستا مسیر سی سخت را در پیش می‌گیرند و از طبیعت و جاذبه‌های اطراف لذت می‌برند.

حوض دال

حوض دال یکی از قله هایی است که وسط خط الراس دنا قرار گرفته است. این قله با ارتفاع ۴۳۵۰ متر یکی از قله ‌هایی است که دسترسی به آن زیاد دشوار نیست و علاوه بر آن چشمه‌های متعددی را در خود جای داده که محصول آب شدن برفهاست.

نام این قله را به این دلیل حوض دال نهادند که در گذشته مکانی حوض مانند و وسیع بر روی این قله وجود داشته که دال‌ها (پرنده‌ای از خانواده کرکسیان) در آن می زیسته‌اند.

برف‌چالهای کوچکی در جناح شمالی این قله وجود دارد که به دلیل هوازدگی ستونهای یخی کوچک و زیبایی در آن پدید آمده است. غار یخ نیز از غارهای دیدنی این قله است.

چندین مسیر برای دسترسی به حوض دال وجود دارد. یکی از این مسیرها مسیر جاده پادنا، گردنه بیژن و چشمه سیچانی است.

گردنه بزکش

بزکش یکی از مسیرهای صخره‌ای و پر شیب است که کوهنوردانی که قصد صعود به قله‌‌های مرتفع را دارند در این مسیر به آمادگی بدنی و تمرینات لازم می‌پردازند. از شهر سی سخت مستقیما می‌توان به مسیر بزکش رسید و به همین علت بسیاری از کوهنوردان از این مسیر برای بازگشت از قله استفاده می‌کنند.

در ابتدای این مسیر باغهای انگور و چشمه‌های آب گوارایی وجود دارد.

برای دسترسی به بزکش باید از سی سخت به سمت بلوار امام حسین رفته و سپس وارد جاده‌ای فرعی شوید. دو کیلومتر پس از طی باغهای انگور به ابتدای مسیر بزکش خواهید رسید.

چشمه پونه

چشمه پونه چشمه پرآبی است که در بالای دره بزکش و در پنجاه متری پناهگاه بتنی قرار دارد. آب این چشمه بسیار خنک و گواراست و در همه روزهای سال پرآب است. در سالهای اخیر خروجی چشمه را مرتب کردند تا کوهنوردان به راحتی بتوانند بطری‌های آب خود را پر کنند.

تنگ نول

تنگ نول نام تنگه دیگری در ارتفاعات سی سخت است که غار و آبشار بسیار زیبایی به همین نام دارد.

غار نول از نوع غارهای آهکی است و رودی کوچک از میان آن جاری است. قندیلهای آهکی بسیار زیبایی دیوارها و سقف این غار را تزئین کرده‌اند. طول غار نول نزدیک به هشتاد متر است و چند راهرو و تالار پلکانی دارد. در انتهای غار چند چشمه با آبی زلال و گوارا وجود دارد. وجود چند قنات در اطراف غار نشان از استفاده انسانها از این غار در گذشته دارد و احتمالا به عنوان پناهگاه از آن استفاده می‌شد.

آبشار نول نیز دو آبشار بلند و زیبا در مسیر تنگه نول است که دسترسی به پای آبشارها کمی دشوار است.

عکاسی

یکی از لذت بخش ترین بخش های سفر عکاسی از مناظر  و چشم اندازهای گوناگونی است که طبیعت پیش چشمانمان به نمایش می‌گذارد. تصاویری خیره کننده که هم به اشتراک گذاشتن انها لذت بخش است و هم یادگاری ارزشمند از سفر به این منطقه برایمان به جای خواهد گذاشت.

دامنه های باشکوه دنا خصوصا در فصل بهار فرصت مناسبی برای گرفتن عکسهایی بی نظیر از بخشی از طبیعت ایران است.

کوهنوردی

ساختار رشته کوه دنا و قله ‌های اطراف آن مکان بسیار مناسبی برای ورزشهای کوهستانی، کوهنوردی و صخره نوردی است. بلندترین قله دنا «قاش مستان» نام دارد که محبوب کوهنوردان است و از راه روستای خفر سمیرم امکان صعود به آن وجود دارد. موروگل، ماش و برج آسمانی نام تعداد دیگری از قله‌های این رشته کوه زیباست.

اقامت در سی سخت

در سی سخت اقامتگاههای متنوعی وجود دارد. هتل سیمرغ دنا در بلوار شهید بهشتی ، هتل تفریحی دال دنا سی، اقامتگاه بندان سی سخت نرسیده به عوارضی کوه گل، اقامتگاه بومگردی رئیس سی سخت و مجتمع اقامتی شهرداری سی سخت با واحدهای ویلایی، کمپ اقامتی، پارکینگ و… تعدادی از مکانهایی است که با سفر به این شهر می‌توانید در آنها اقامت دلچسبی را تجربه کنید.

مسیر دسترسی به سی سخت

برای دسترسی به سی سخت مسیرهای متعددی وجود دارد. یکی از این مسیرها مسیر یاسوج به سی سخت از طریق ده بر آفتاب است.

مسیر دیگر از جاده اصفهان است که از کریک باید به کلک و سپس امیرآباد و سرانجام سی سخت برسید.

در مسیر اصفهان از طریق روستای توتنده نیز می‌توان به سی سخت رسید.

از طریق جاده اصفهان، سمیرم و پادنا نیز می‌توان به سی سخت دسترسی پیدا کرد.

مسیر دیگر نیز جاده یاسوج به سی سخت از طریق جاده اصفهان است که از جاده اصفهان باید به روستای بیاره رفته و از آنجا راهی سی سخت شوید. این مسیر گزینه مناسب تری است.

رسیدن به این شهر نیازمند عبور از جاده‌های پر پیچ و خم کوهستانی است و اگر چه کمی دشوار است اما جنگلهای بلوط در طول مسیر، شکوه زاگرس را پیش چشمان مشتاقان به نمایش می‌گذارد و سختی مسیر را دلپذیر می‌کند.

برچسب ها

مائده معیری

دانش آموخته ایرانشناسی، عاشق سفر و قلم

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن