کاخ ورسای فرانسه؛ بزرگترین قلمرو سلطنتی جهان

کاخ ورسای فرانسه

کاخ ورسای فرانسه، که در سال ۱۶۲۳ میلادی ساخته شده است.در جنوب غربی پاریس واقع شده است. این کاخ که به داشتن اتاق‌های باشکوه و باغ‌های بزرگ معروف است، نقش مهمی در انقلاب فرانسه داشته است و هر ساله میزبان حدود سه میلیون گردشگر از سرتاسر جهان است.

با آراد مگ همراه باشید تا قدم بر بزرگترین قلمرو سلطنتی جهان بگذاریم.

بنای کاخ ورسای

کاخ ورسای بنایی باشکوه است که در شانزده کیلومتری جنوب غربی پاریس، در شهر ورسای واقع شده است و در گذشته، محل اقامت خانوادهٔ سلطنتی فرانسه بود . این شهر با ورود خانوادهٔ سلطنتی در سال ۱۶۸۲ رونق بالایی پیدا کرد و زندگی در این شهر بین مردم محبوبیت یافت. به‌طوری‌که تا فرا رسیدن زمان انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹، جمعیت ورسای، به بیش از ۶۰۰۰۰ نفر رسید، و به یکی از مراکز مهم و بزرگ شهری در فرانسه تبدیل شد.

کاخ ورسای با مساحتی معادل با ۸۱۵۰۲۵۶ متر مربع، یا ۲۰۱۴ هکتار ، لقب بزرگ‌ترین قلمرو سلطنتی جهان را به خود اختصاص داده است. البته مساحت زیربنای خود کاخ ورسای معادل با ۶۷۰۰۲ متر مربع است.

معماری بی‌نظیر، باشکوه و زیبای کاخ ورسای، در کنار پیشینه تاریخی و تأثیر آن بر  سیاست فرانسه، دو عاملی هستند که توجه مردم و مورخان و تاریخ‌دوستان سراسر جهان را به سمت خود جلب نموده است.

کاخ ورسای فرانسه

کاخ ورسای

حاصلخیزی زمین‌های ورسای توجه پادشاهان فرانسوی را به خود جلب کرد. و  لویی سیزدهم که از سال۱۶۰۱ تا ۱۶۴۳ بر فرانسه حکومت می‌کرد، به جهت علاقه‌ای که به شکار داشت، تصمیم گرفت قطعه‌ای از زمین‌های ورسای راخریداری کند که مدت‌ها بعد کاخ ورسای در همین زمین احداث شده است. پادشاه زمان، در آن اقامتگاهی ساخت و گاهی برای شکار به آنجا می‌رفت.

در آن زمان، بیشتر زمین‌های اطراف ورسای خالی از سکنه بود و همین امر باعث زیاد شدن تعداد حیوانات وحشی در این منطقه شده بود که آن را به مکانی ایده‌ آل برای شکار تبدیل کرده بود. اقامتگاهی که لویی سیزدهم دستور ساخت آن را صادر کرد، فقط شکارگاهی بود که شاه و همراهانش برای شکار به مدتی محدود در آن اقامت می‌کردند بعد از آن، لویی چهاردهم ملقب به پادشاه خورشید، که دوران حکومتش از ۱۶۳۸ تا ۱۷۱۵بود ،  کار ساخت این بنای باعظمت را آغاز کرد و توانست ورسای را به مکان اصلی اجلاس حکومت فرانسه تبدیل کند.

از شکارگاه تا کاخ شاه

لویی چهاردهم در مدت ۷۲ سالی که در فرانسه پادشاهی کرد، شکارگاه شاه قبلی، لویی سیزدهم را گسترش داد و به دستور او، شکارگاه به کاخ بسیار بزرگ و زیبایی تبدیل شد که به دو بخش جنوبی و شمالی تقسیم می‌شد و از ساختمان‌های بسیار زیادی تشکیل شده بود. هدف اصلی از بنای کاخ ورسای نشان دادن قدرت پادشاه بود. تی گودک اسنجدار، متخصص و محقق تاریخ هنر ساکن آمستردام در این باره عنوان کرد:

«مهمترین پیامی که بنای کاخ ورسای با آن معماری باشکوه برای مردم فرانسه و جهان داشت، این بود که قدرت مطلق لویی چهاردهم به‌عنوان پادشاه فرانسه را به رخ همگان بکشد.او به حکومت مطلق پادشاه اعتقاد داشت و به حدی از مردم عادی فاصله گرفته بود که دسترسی به او برای مردم عادی غیرممکن بود. به وضوح می‌توان تأثیرپذیری معماری کاخ ورسای از نماد خورشید، لقب لویی چهاردهم  را در آن دید. لبرونِ نقاش که وظیفهٔ طراحی بخش‌های نمادین کاخ ورسای را به عهده داشت، تجلیل کردن از پادشاه فرانسه هدف اصلی او درتمام هنرنمایی‌اش بود که به وضوح در تمام نقاشی‌ها، مجسمه‌ها و مهارت‌های معماری‌اشدیده می‌شد..»

باغ‌های کاخ

در کنار ساختمان‌های کاخ ورسای، تعدادی باغ وسیع و زیبا هم ساخته شدند که هر کدام از آن‌ها دارای طرح و شکل مشخصی بود. مثلا یکی از باغ‌ها به شکل ستاره ساخته شده بود. برای تزئین باغ‌ها نیز  از مجسمه و آب‌نماهایی استفاده شد که به وسیلهٔ یک سیستم هیدرولیکی آب را با فشار به بالا می‌فرستادند. گودک اسنجدار، هدف از ساخت باغ‌هایی به این زیبایی و عظمت را فقط به این دلیل می‌دانست که لویی چهاردهم می‌خواست نشان دهد از قدرتی خداگونه برخوردار است و قدرت او باعث گشته تا بر طبیعت نیز سلطه داشته باشد.

باغ کاخ ورسای

باغ‌های کاخ ورسای دارای مساحتی بالغ بر  ۱۹۷۶ هکتار است و یکی از  بزرگ‌ترین باغ‌های جهان به‌شمار می‌روند. سالانه ۲۱۰۰۰۰ گل و ۲۰۰۰۰۰ درخت در این باغ‌ها کاشته می‌شود. در سال ۱۹۷۹ باغ‌های ورسای به‌همراه کاخ ورسای و تمام متعلقاتش در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

طراحی باغ

دلایل شهرت و محبوبیت این باغ، به‌خاطر طراحی دقیق و هنرمندانه باغ، درخت‌ها و پیاده‌روهای زیبا و حوضچه‌ها و کانال‌های آب این باغ، است. البته آب‌نماهای باغ کاخ ورسای نیز بسیاری جلوه‌گری می‌کنند. مجموعا ۵۰ آب‌نما به‌منظور سرگرم کردن مهمانان در این باغ‌ها ساخته شده است که از ۶۲۰ فواره در آن‌ها استفاده شده است. هنوز هم بسیاری از این فواره‌ها از همان سیستم‌های هیدرولیکی قدیمی‌ای استفاده می‌کنند که به دستور خاندان سلطنتی ساخته شدند.

در بخش غربی باغ، کانال آب بزرگی ساخته شده بود که طول آن تقریبا معادل با ۱٫۶ کیلومتر بود و از آن، برای به نمایش گذاشتن ادوات نیروی دریایی فرانسه استفاده می‌شد. و همچنین قایق‌های پارویی مخصوصی هم که حکومت ونیز در آن سال‌ها به فرانسه اهدا کرده بود که در این کانال مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

احداث این چنین بنایی عظیم و با شکوه بخشی از برنامه و شیوهٔ لویی چهاردهم برای نشان دادن عقیده‌اش در مورد حکومت پادشاهی بود؛ چیزی که امروزه از آن با نام حکومت مطلق یا اقتدار محض یاد می‌شود. لوئیز بو اشمیت در این باره می‌گوید: «لویی چهاردهم در مقام پادشاه فرانسه، تجسم اصلی این کشور بود و کاخ ورسای، به منظور به‌ رخ کشیدن قدرت و ثروت فرانسه به دیگر کشورهای جهان ساخته شده بود.

به‌علاوه، او می‌بایست اقتدار فرانسه را در میان دیگر ملل اروپایی در تمامی زمینه‌ها قوت ببخشد و این قوت بخشیدن نباید محدود به ارتش و نیروی نظامی می‌شد و فرانسه در عرصهٔ هنر هم باید خودی نشان می‌داد. برای نمونه در آن زمان در فرانسه واردات آینه از ایتالیا رواج داشت، اما زمانی‌ که کار ساخت تالار آینه‌های کاخ ورسای شروع شد، به دستور لویی چهاردهم تمامی آینه‌های مورد نیاز برای کاخ توسط خودِ فرانسوی‌ها و در  کشورشان ساخته شد»

انتقال مرکز حکومت فرانسه به ورسای

انتقال مرکز حکومت فرانسه به ورسای یکی دیگر اقدامات مهم لویی چهاردهم بود. که این اقدام مهم و اساسی به باور محققان و مورخان فرانسه دو دلیل اساسی داشت: یکی اینکه در صورت شورش احتمالی مردم در پاریس در فضای ناآرام آن روزهای فرانسه، امکان دسترسی مردم و شورش‌گران به پادشاه  غیرممکن می‌شد؛ دلیل دیگر این بود که اعضای خاندان سلطنتی فرانسه و سایر درباریان و صاحب‌منصبان مجبور می‌شدند برای زندگی به کاخ ورسای نقل مکان کنند؛ در این صورت، تحت نظر قرار می‌گرفتند و امکان سرپیچی آن‌ها به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کمتر می‌شد.

مهمترین اثر این اقدامِ لویی چهاردهم این بود که دربار کاخ ورسای برای مدت‌زمانی تقریبا صدساله، از سال ۱۶۸۲ تا ۱۷۸۹ تبدیل به مرکز قدرت سیاسی فرانسه شد، به همین خاطر است که کاخ ورسای صرفا یک بنای باشکوه نیست؛ در واقع در کنار این مسئله، کاخ ورسای نمادی است از قدرت مطلق سلطنت و پادشاهی آن روزهای فرانسه.

پس از آنکه مرکز حکومت فرانسه به ورسای منتقل شد و حضور مداوم پادشاه در کاخ ورسای توجه او به این بنا را بیشتر کرد، او دستور شروع‌ به‌ کار ساخت کاخ گراند تریانون را صادر کرد.

کاخی بسیار مجلل که در فاصله‌ٔ ۱٫۶ کیلومتری بخش شمال غربی کاخ ورسای ساخته شده است؛ این کاخ ، کاخی کاملا انحصاری بود و فقط لویی چهاردهم و مهمانانی که خود او انتخاب می‌کرد، اجازه‌ی حضور و امکان دسترسی به این کاخ را داشتند.

فضای داخلی کاخ ورسای

کاخ ورسای دارای ۳۵۰ واحد اقامتی که از نظر اندازه و ساخت با یکدیگر متفاوت‌اند، است. مساحت و موقعیت جغرافیایی مکانی که برای زندگی در اختیار افراد قرار می‌گرفت، به مقام آن‌ها و میزان نزدیکی‌شان به پادشاه بستگی داشت.

اتاق خواب لویی چهاردهم در بالاترین طبقه و در مرکز محور غربی-شرقیِ کاخ ورسای قرار دارد. این اتاق به عنوان مهمترین مکان در فضای داخلی کاخ ورسای شناخته می‌شد. مراسم بیدار شدن و به خواب رفتن پادشاه که نماد طلوع و غروب خورشید بود در حالی در آن برگزار می‌شد که عده‌ای از ندیمان پادشاه او را همراهی می‌کردند.

این دو مراسم جزء مراسم ‌های مهمی بود که هر روز و هر شب برگزار می‌شد. در واقع دربار پادشاهی به عنوان نمونهٔ کوچک‌تر جهان هستی شناخته می‌شد و در این میان خودِ پادشاه نقشِ خورشید را داشت. هر کاری که پادشاه می‌کرد، به عنوان استعاره‌ای نمادین از وجود الهی او در نظر گرفته می‌شد. «پلکان سفیران» که در کاخ ورسای در آن زمان احداث شد، به عنوان یکی از تشریفاتی‌ترین بناهای عصر باروک شناخته می‌شود. با استفاده از این پلکان بود که با دقت تمام امکان تعامل ملاقات‌کنندگان با پادشاه فراهم می‌شد.

مراسم‌های سلطنتی

 کلیسای سلطنتی‌ای که دو طبقه از کاخ ورسای را دربر می‌گرفت برای مراسم‌های مذهبی در نظر گرفته شده بود و بین سال‌های ۱۶۹۹ و ۱۷۱۰ ساخته شده است. تخت پادشاهی لویی چهاردهم نیز در سالن آپولو قرار داشت.

کاخ ورسای با تمام جلال و شکوهش فاقد سالن تئاتر مجلل بود و فقط سالن‌های موقتی برای این منظور وجود داشتند.  تا اینکه در سال ۱۷۶۸، سالن اپرای سلطنتی به دستور لویی پانزدهم ساخته شد. طراحی و مکانیسم این سالن به این صورت بود که مکانی بالای صحنهٔ اصلی برای نوازندگان در نظر گرفته شده بود تا امکان رقص و ضیافت بر روی صحنهٔ اصلی وجود داشته باشد. البته استفاده از سالن اپرا در هنگام شب ملزم به استفاده از ۳۰۰۰ شمع برای تأمین روشنایی بود که با شرایط مالی نه‌چندان خوب فرانسه در آن زمان، امکان استفادهٔ از سالن اپرا به‌صورت مکرر وجود نداشت.

شناخته‌شده‌ترین ساختمان‌های کاخ ورسای

 تالار آینه‌ها، یکی از مشهورترین و مجلل‌ترین ساختمان‌های کاخ ورسای است. این تالار از ۱۷ طاق بزرگ آینه‌کاری تشکیل شده است و روبه‌روی هریک از این طاق‌ها، یک پنجره قرار دارد. در هر طاق ۲۱ قطعه آینه به کار رفته است و مجموعا ۳۵۷ قطعه آینه در تالار وجود دارد. طول، عرض و ارتفاع تالار آینه‌ها به ترتیب معادل با ۷۳، ۱۰٫۵ و ۱۲٫۳ متر است. تالار با نقاشی‌های سقف و مجسمه‌های طلاکاری شدهٔ کنار دیوارها تزیین شده است. چند چلچراغ شیشه‌ای هم از سقف تالار آویزان شده‌اند و بر زیبایی و جلال آن افزوده است. در مراسم‌های مخصوص سلطنتی با استفاده از چیزی حدود ۲۰۰۰۰ شمع تالار آینه‌ها را روشن می‌کردند و در این حالت، لقب «دالان روشنایی» را برای آن در نظر گرفته بودند.

تالار آینه‌ها

تالار آینه‌ها

از پنج کلیسایی که در فضای داخلی کاخ ورسای ساخته شده بودند، تنها آخرین کلیسا باقی مانده است. این کلیسا به هنگام ساخت نام لویی نهم فرانسه را روی آن نهاده بودند و در نهایت کلیسا را وقف او کردند. کار ساخت این کلیسا در سال ۱۷۱۰ به پایان رسید. با وجود اینکه بعضا از این کلیسا با نام باروک یاد شده است، معماری آن در مقایسه با کلیساهای باروک ایتالیایی محدودتر است و بیشتر حالتی تئاتر گونه دارد. از طرفی استفاده از شیشه‌های طرح‌‌دار و رنگی، سقف طاقی‌ شکل و نشیمن‌گاه کم‌عرض این کلیسا باعث شده است تا برخی افراد ویژگی‌های معماری گوتیک را نیز به آن نسبت بدهند.

گراند پادشاه

آپارتمان‌های گراند پادشاه و ملکه در دههٔ ۱۶۷۰ توسط معمار فرانسوی لو وو (Le Vau) برای لویی چهاردهم ساخته شدند. این آپارتمان‌ها از تعدادی سالن پی‌درپی تشکیل شده است که هرکدام وقف یکی از خدایان و سیاره‌ها شده است. این سالن‌ها محل برگزاری جلسات دربار نیز  بوده‌اند.

ساختمان بعدی آپارتمان‌های ملکه هستند که متشکل از تعدادی اتاق خصوصی و اتاق خواب طلایی ملکه بوده‌اند. این اتاق خواب، دارای یک در مخفی بود که آخرین ملکهٔ پیش از انقلاب فرانسه و همسر لویی شانزدهم، ماری آنتوانت با استفاده از آن توانست از دست انقلابیون پاریسی فرار کند.

سالن اپرای سلطنتی

این سالن که محل اصلی برگزاری نمایش‌های تئاتر و اپرای کاخ ورسای بود. توسط معمار فرانسوی، آنژ ژاک گابریل طراحی شده بود و به همین خاطر از آن با نام تئاترِ گابریل هم یاد شده است. طراح داخلی سالن آگوستین پاژو بود که تقریبا تمام قسمت‌های فضای داخلی را با چوب‌هایی که رنگشان شبیه سنگ مرمر بود، کار کرد.  به‌ خاطر استفاده از چوب در طراحی داخلی، سالن از لحاظ ویژگی‌های صوتی بسیار مناسب است. سالن اپرای سلطنتی ورسای ظرفیت گنجایش بیش از هفتصد نفر را دارد.

سالن اپرای سلطنتی

هنر و معماری کاخ ورسای

متخصصان و هنرمندان و صاحب نظران، هنگامی‌که از کاخ ورسای بازدید می‌کنند، همگی بر این باورند که کاخ ورسای از سبک‌های معماری باروک و روکوکو الهام گرفته است. اما فرانسوی‌های معاصر، زمان ساخت و بهره‌برداری از کاخ ورسای، معماری آن را به سبک باروک نمی‌دانستند چراکه معماری کاخ ورسای، در مقایسه با بناهای عصر باروک ایتالیایی، که در آن زمان به عنوان منبع الهامی برای دیگر کشورهای اروپایی به شمار می‌رفتند. بسیار متفاوت است.

الهام گرفتن و پیروی از سبک معماری باروک ایتالیایی برای ساخت کاخ ورسای، مسئله‌ای بود که با عقیده‌ی لویی چهاردهم درباره‌ی این موضوع که حکومت مطلق از آن اوست، منافات داشت. حتی لویی چهاردهم برای نشان دادن رویهٔ خود، معمار مشهور ایتالیایی را که برای کار بر روی کاخ لوور استخدام شده بود از کار برکنار کرد.

سبک معماری

بر اساس نظر بعضی از محققان و متخصصان تاریخ هنر معماری، کاخ‌های ورسای و لوور جزء سبک معماری کلاسیک فرانسوی هستند. از نظر آن‌ها همین ویژگی‌هایی نظیر نمادهای قدرت و سلطهٔ ابدی پادشاه که در معماری این دو کاخ به‌کار رفته شده و قابل مشهود است، آن‌ها را متمایز از بناهای عصر باروک ایتالیا می‌کند. البته در معماری باروک نیز نمادهایی به‌کار رفته است، اما اصولا این نمادها  بر قدرت پادشاهان یا این مسئله که او از سوی خداوند برای پادشاهی انتخاب شده است، تأکید ندارند.

به هر کجا از کاخ ورسای که نگاه کنیم، معنایی نمادین خواهیم یافت که اثری از لویی چهاردهم در آن به چشم می‌خورد. برای نمونه در تزئین سقف‌ها از تصاویر خدایان رومی استفاده شده است و در این تصاویر لویی چهاردهم نقش آپولو، خداوند روشنایی یا خورشید را دارد. به‌علاوه در جای‌جای کاخ ورسای می‌توان حرف آغازین اسم پادشاه، «L» را مشاهده کرد که در نقش‌ و نگارهای مختلف به‌گونه‌ای لحاظ شده است. تمامی این‌ها به منظور یادآوری مداوم این نکته است که او پادشاه است و عنایت و لطف خداوند سرچشمهٔ اصلی قدرت اوست.

تزئینات کاخ ورسای

تأکید بر دستاوردهای پادشاه نکتهٔ دیگری است که در تزئینات کاخ ورسای به کار گرفته شده است و جلب توجه می‌کند. برای نمونه در تالار آینه‌ها، سی تابلو وجود دارد که روایتگر داستان‌هایی حماسی از دستاوردهای لویی چهاردهم هستند. در این روایت‌ها بر پیروزی پادشاه در نبردهای مختلف تأکید ویژه‌ای شده است. همچنین برای تزئین تالار آینه‌ها و سالن‌های «جنگ و صلح» مجاور آن، از روایت تاریخ زندگی پادشاه استفاده شده است.

تزئینات داخلی ورسای

مثلا در یکی از تابلوها، لویی چهاردهم در سال ۱۶۷۲ به همراه ارتشش در حال عبور از رودخانهٔ راین است؛ لویی چهاردهم در این تصویر لباس رومی به تن دارد، موی بلندش از پشت سر، در جریان باد به حرکت در آمده است و آذرخشی در دست دارد که می‌خواهد به سمت دشمنانش پرتاب کند او در این تصویر همانند خدایی در ارابهٔ خود نشسته است و ارابه‌اش را هرکول، پسر زئوس. می‌کشد.

عمارت ماری آنتوانت در کاخ ورسای

ماری آنتوانت، همسر لویی شانزدهم و آخرین ملکهٔ پیش از انقلاب فرانسه، در نزدیکی ساختمان گراند تریانون در کاخ ورسای، دستور ساخت عمارتی مجزا با نام پتی تریانون را برای خود داد که از چند ساختمان، یک خانه تئاتری کوچک و یک مزرعه تشکیل شده بود و در کاخ ورسای از محصولات تازهٔ این مزرعه استفاده می‌شد.

بخشی از عمارت ماری آنتوانت

ماری آنتوانت دستور ساخت بنای دیگری با نام «معبد عشق» را داد و به نظر می‌رسد او از اتاق خود در پتی تریانون منظره‌ای از این معبد در دیدرس داشته است. این معبد دارای سقفی گنبدی شکل است که به وسیلهٔ دوازده ستون نگه داشته شده است و داخل آن مجسمه‌ای از کیوپید، خدای عشق اساطیر یونانی وجود دارد که در حال تراش دادن تیرکمانی از گرز هرکول است.

بنای دیگری نیز  به دستور  ماری آنتوانت در عمارتش ساخته شد که در واقع غاری زیبا و پوشیده خز که دارای دو ورودی بود.

معبد عشق

ماری آنتوانت جوان‌ترین دختر امپراتور مقدس روم، فرانسیسن یکم و همسرش ماریا ترزا بود و در وین اتریش بزرگ شده بود. در کتاب‌های تاریخ او را ملکه‌ای دست و دلباز و بی‌بک در خرج کردن معرفی کرده‌اند.اما چیزی که از شواهد امر و حال و هوای عمارت او مشخص بود این بود که او دلتنگ سرزمین مادریش اتریش و خواستار زندگی ساده و به دور از تجمل بوده است و در واقعیت امر ملکه بودن چندان هم برای او خوشایند نبود.

معبد عشق

از آنجاییکه ماری آنتوانت دوران کودکی و نوجوانی کاملا معمولی‌ای داشت، و از صرف غذا در حریم خصوصی خانواده‌اش لذت می‌برد و حتی با کودکان مردم عامی بازی می‌کرد و به زندگی ساده و معمولی عادت داشت، اما در کاخ ورسای پیش گرفتن چنین رویه‌ای غیرممکن بود. او از زمانی که ملکهٔ فرانسه شد، کمتر توانست حریم خصوصی خود را داشته باشد و مجبور بود تقریبا تمامی کارهایش را در حضور دیگران انجام بدهد. مقام ‌و منصب ماری آنتوانت به عنوان ملکهٔ فرانسه او را ملزم می‌کرد تا حتی شام خود را در حضور جمعیت نسبتا زیادی صرف کند و برای لباس پوشیدن و برخی کارهای دیگرش مراسم‌های بخصوصی در نظر گرفته شده بود، که این امر آزارش می‌داد.

علی‌رغم اینکه ماری آنتوانت طی دوران ملکه بودنش سعی کرد تا برخی از این مراسم‌ها و رسومات دست‌وپاگیر را تغییر بدهد، اما با مخالفت مردم فرانسه و درباریان روبه‌رو شد و ناکام ماند. این بود که روی به ساختن عمارتی در کاخ ورسای آورد تا از زیر نظر و در معرض توجهات بودن خلاصی یابد و بتواند برای خود یک حریم خصوصی دست و پا کند. در حقیقت ساختن این عمارت تلاشی بود برای تجربهٔ دوبارهٔ ساده زیستی و دوران کودکی‌ای که ماری آنتوانت به‌شدت دل‌تنگ آن بود.

ارتباط تاریخ آمریکا با کاخ ورسای

دو اتفاق کلیدی و تأثیرگذار در انقلاب آمریکا در کاخ ورسای رخ داد. بنجامین فرانکلین (از مؤسسان ایالات متحدهٔ آمریکا و فردی که در زمینه‌های زیادی تخصص داشت: دانشمند، محقق، نویسنده، مخترع و …) به نیابت از ایالات متحده که به تازگی اعلام استقلال کرده بود به کاخ ورسای رفت تا دربارهٔ معاهده‌ای میان فرانسه و آمریکا با لویی شانزدهم مذاکره کند. فرانکلین در نهایت توانست لویی شانزدهم را متقاعد به پشتیبانی نظامی از آمریکا کند. در آن زمان و به دستور لویی شانزدهم، یکی از اختراع‌های بنجامین فرانکلین، دودکشِ فرانکلین در کاخ ورسای و به جای دودکش‌های قدیمی نصب شد که دود کمتری تولید می‌کرد.

اتفاق مهم دیگری که در کاخ ورسای رخ داد، بسته شدن معاهدهٔ پاریس بود که در سوم سپتامبر ۱۷۸۳ در ساختمان وزارت خارجه در نزدیکی کاخ ورسای توافقات نهایی مربوط به آن حاصل شد و عملا به جنگ با انقلابیون پایان داد.

آمریکا در دههٔ ۱۹۲۰ باز هم فعالیت‌هایی در این کاخ داشت؛ در آن سال‌ها میلیونر آمریکایی، جان دیویدسون راکفلر جونیور که از استخراج و فروش نفت به ثروت چشم‌گیری دست پیدا کرده بود، اقدام به بازسازی سقف کاخ ورسای و بعضی از ساختمان‌های دیگر کرد.

کاخ ورسای پس از سقوط پادشاهی فرانسه

بعد از  انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ ، لویی شانزدهم، به همراه ملکه‌اش، ماری آنتوانت از قدرت ساقط شدند. انقلابیون آن‌ها را به پاریس آوردند و با زدن گردن هر دوی آن‌ها اعدامشان کردند. پس از این واقعه کنترل کاخ ورسای رسما به دست دولت جدید جمهوری‌خواه افتاد. بسیاری از متعلقات کاخ در این دوران برای فراهم کردن هزینهٔ لازم برای جنگ‌های انقلابی آتی فروخته شد. زمانی که ناپلئون در فرانسه به قدرت رسید، دستور ساخت آپارتمان کاملی در گراند تریانون را صادر کرد و در آن ساکن شد.

بعد تمامی این اتفا‌ق‌ها، شاه لویی فیلیپ یکم، کاخ ورسای را به موزه تبدیل کرد، و جنبه‌های مختلفی از تاریخ فرانسه را در آن به نمایش گذاشت. امروزه در موزهٔ کاخ ورسای قسمتی وجود دارد که گالری نبردها نام دارد و آثار هنری موجود در آن مرتبط با تمامی نبردهای اصلی تاریخ فرانسه بین سال‌های ۴۹۶ پس از میلاد مسیح (نبرد تولبیاک) تا ۱۸۰۹ (نبرد واگرام؛ از جلمه جنگ‌های ناپلئونی) هستند.

گالری نبردها

بسیاری از قسمت‌های موزه در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، به‌جهت اینکه حال‌ و هوای پیش از انقلاب فرانسه را در آن زنده کنند. به فضای داخلی اصلی کاخ ورسای منتقل شدند.

گالری نبردها

در دوران پس از انقلاب، کاخ ورسای شاهد دو رویداد بزرگ بود. در سال ۱۸۷۱ فرانسه در جنگی از پروس شکست خورد و ویلهلم یکم، برای تحقیر بیشتر فرانسوی‌های شکست خورده مراسم تاج‌گذاری‌اش را در تالار آینه‌های کاخ ورسای برگزار کرد. تا چند سال پس از این شکست اوضاع در فرانسه به حدی بد بود که نمایندگان سنا و دیگر صاحب‌منصبان این کشور مجبور بودند به دلایل امنیتی، به جای پاریس، جلسات خود را در ورسای برگزار کنند.

اما در سال ۱۹۱۹ با بسته شدن معاهدهٔ ورسای در تالار آینه‌ها که به موجب آن، آلمان ملزم به پرداخت غرامت جنگی شد. فرانسوی‌ها توانستند انتقام این تحقیر و شکست را بگیرند. در این سال با وجود اینکه بستن این معاهده عملا به جنگ جهانی اول خاتمه داد، به باور بسیاری، زمینه‌ساز بروز جنگ جهانی دوم شد.

کاخ ورسای که در ابتدای امر صرفا به عنوان شکارگاه پادشاه و همراهانش ساخته شده بود، چند قرن بعد به مکانی تبدیل شد که بعضی از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ بشر در آن رخ داد؛ اتفاقاتی که موجبات پدید آمدن دنیای امروزی را به این شکل که مشاهده می‌کنیم، فراهم کردند.

میراث کاخ ورسای

همه ساله بیش از چهار میلیون نفر از این مکان تاریخی بازدید می‌کنند. کاخ ورسای امروزه به‌عنوان یکی از محبوب‌ترین نقاط مورد نظر گردشگرانی که به فرانسه سفر می‌کنند، و از مشاهدهٔ معماری باشکوه، آب‌نماهای زیبا و کسب اطلاعات دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی آن به وجد می‌آیند. گاهی اوقات هم در فصل تابستان در باغ‌های این کاخ کنسرت برگزار می‌شود.

با در نظر گرفتن کاخ ورسای به عنوان نماد فرانسه ، دو جنبهٔ کاملا متضاد از تاریخ و فرهنگ این کشور را پیش رو خواهیم داشت.

از سویی شاهد ذوق و سلیقهٔ هنرمندان و معماران فرانسوی و فرهنگ پربار این کشور خواهیم بود و از سویی دیگر به تاریخ پر همهمه و آشوب آن پی خواهیم برد. زمانی‌ که کار ساخت کاخ ورسای به پایان رسید، شگفتی مردم جهان را برانگیخت و نمایان‌ گر قدرت و عظمت فرانسه بود. به مرور زمان  و در اواخر قرن هجدهم این کاخ تبدیل به نمادی از ثروت طبقهٔ اشراف فرانسه شد؛ طبقه‌ای که زندگی‌شان تفاوت چشم‌گیری با مردم عامی و طبقهٔ معمول جامعه داشت. آغاز عصر روشنگری در اروپا طرز فکر جامعهٔ فرانسوی را هم به‌کلی دستخوش تغییر کرد و از آن پس به کاخ ورسای به‌عنوان نمادی از رژیم مستبد سلطنتی قدیم نگاه می‌شد. این‌چنین بود که در طی زمان، جنبه‌های مثبت کاخ ورسای سیر نزولی به خود گرفت.

هزینه ساخت کاخ ورسای

با توجه به اینکه نمی‌توان با قطعیت ارزش پول رایج آن زمان را به نسبت پول امروزی سنجید لذا براورد هزینهٔ واقعی ساخت کاخ ورسای همچنان پس از گذر سال‌ها مسئله‌ای است که مورخان هنوز بر سر آن بحث دارند. اما با وجود تخمین‌های زده شده در این باره، هزینهٔ نهایی ساخت کاخ بین دو میلیارد دلار تا حداکثر حدود سیصد میلیارد دلار بوده است.

حقایق جالبی دربارهٔ کاخ ورسای

ظرفیت گنجایش کاخ ورسای۵۰۰۰ نفر است.

۳۶ هزار کارگر، برای ساخت مجموعه کاخ و باغ‌های آن به‌کار گرفته شدند.

آثار هنری و وسایل کاخ ورسای که در جریان ناآرامی‌ها، فروخته شده بودند و یا به موزه‌های دیگر انتقال یافته بودند؛ سال‌ها بعد، پس ازمرمت و بازسازی کاخ، بخشی از آن‌ها به کاخ بازگردانده شد و در موزه‌ی اصلی کاخ قرار گرفت.

در جریان انقلاب فرانسه بود که دروازهٔ طلایی کاخ ورسای از بین رفت؛ این دروازه  در سال ۲۰۰۸ بازسازی شد. این بازسازی هزینه‌ای معادل با ۵ میلیون یورو را دربر داشت که تعدادی خیر هزینه‌های آن را بر عهده گرفتند. گفته شده برای بازسازی این دروازه‌ی طلایی، از میله‌های فولادی هشتاد متری با روکش طلا و صد هزار برگ از جنس طلا استفاده شد.

دروازه طلایی ورسای فرانسه

بر اساس آمار و تخمینی که از تعداد آثار این کاخ موجود است، تعداد نقاشی‌های آن به ۶ هزار عدد و تعداد دیگر وسایل و آثار ارزشمند آن به ۵ هزار عدد می‌رسد، که ۴۰۰ عدد آن مجسمه‌هایی است که درون باغ وجود دارند.

لویی چهاردهم،به سبب علاقه‌ای که به آب‌نما داشت، حدود یک سوم از کل سرمایه‌ای که برای ساخت کاخ و متعلقات آن در نظر گرفته شده بود را به آب‌نماهای آن اختصاص داد.

با وجود صدها خدمه‌ای که در آشپزخانهٔ کاخ ورسای کار می‌کردند. به سبب اینکه فاصلهٔ آشپزخانه تا سالن غذاخوری کاخ زیاد بود، معمولا غذای شاه سرد سرو می‌شد.

جالب است بدانید، دربارهٔ چگونگی روند ساخت باغ‌های کاخ ورسای فیلمی به کارگردانی آلن ریکمن در سال ۲۰۱۵ ساخته شد. که در آن بازیگران مطرحی از جمله کیت وینسلت، به‌عنوان طراح باغ‌ها و خودِ آلن ریکمن به‌عنوان، لویی چهاردهم ایفای نقش می‌کنند.